Sự ra đời của AI đã mang đến nhiều lợi ích cho đời sống, nhưng đồng thời cũng không thể tránh khỏi những mặt tối. Ngay từ khi mới ra đời, công cụ AI đã bắt đầu thay thế con người dẫn đến nỗi lo về tình trạng thất nghiệp quy mô lớn. Khi phát triển hơn, AI thậm chí còn mạo danh nhiều tác giả để bán sản phẩm do chúng tạo ra. Điều này không chỉ gây thất vọng cho các tác giả mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về thực trạng công cụ AI tạo cơ hội cho nhiều hành vi lừa đảo, phạm pháp.
Prosecraft đào tạo mô hình trên sách của nhiều tác giả khi chưa xin phép
Shaxpir Blog (Ảnh chụp màn hình)
Mới đây, nhiều nhà văn nhận được thông tin sách của họ đã được tải lên và quét thành một bộ dữ liệu khổng lồ mà không có sự đồng ý của họ. Prosecaft – một dự án của trình xử lý văn bản trên nền tảng đám mây Shaxpir đã biên soạn hơn 27.000 cuốn sách, so sánh, xếp hạng và phân tích chúng dựa trên “độ sống động” của ngôn ngữ. Nhiều tác giả, bao gồm Maureen Johnson – nữ nhà văn Hoa Kỳ chuyên viết tiểu thuyết cho thanh thiếu niên và Celeste Ng – nữ tác giả của “Little Fires Everywhere”, đã lên tiếng phản đối Prosecraft vì đào tạo một mô hình dựa trên sách của họ mà chưa xin phép. Ngay cả những cuốn sách được xuất bản cách đây chưa đầy một tháng cũng đã được tải lên.
Sau khi nhận được phản ánh dữ dội, Benji Smith – người sáng tạo Prosecraft đã gỡ bỏ trang web tồn tại từ năm 2017. Mặc dù Prosecraft không phải là một công cụ Generative AI (AI tổng hợp), nhưng các tác giả lo lắng rằng nó có thể trở thành một công cụ như vậy. Hiện tại, Smith đã tích lũy một bộ dữ liệu gồm 250 triệu từ đến từ các cuốn sách đã xuất bản mà ông thu thập thông tin trên internet.
Prosecraft sẽ hiển thị hai đoạn văn trong một cuốn sách, một đoạn “thụ động nhất” và một đoạn “sống động nhất”. Sau đó, nó xếp các cuốn sách vào bảng xếp hạng phần trăm dựa trên mức độ sống động, thời lượng hoặc mức độ thụ động của nó.
Công cụ AI tạo cơ hội cho các hoạt động lừa đảo
Benji Smith – nhà sáng lập Shaxpir (Ảnh chụp màn hình)
Giải thích về ý định của mình, Smith cho biết: “Tôi chỉ xuất bản số liệu thống kê tóm tắt và các đoạn trích nhỏ từ văn bản của những cuốn sách đó, nên tôi tin rằng mình đang tôn trọng tinh thần của học thuyết Sử dụng hợp lý (Fair Use), vốn không cần sự đồng ý của tác giả gốc”. Fair Use là một học thuyết được nhắc đến và sử dụng trong Luật Sở hữu trí tuệ Hoa Kỳ, là nguyên tắc cơ bản trong việc bảo hộ các sản phẩm sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, một số tác giả tiết lộ Prosecaft đã xuất bản các đoạn trích tiết lộ nhiều thông tin quan trọng. Điều này gây thất vọng cho các nhà văn.
Mặc dù Smith đã xin lỗi nhưng các tác giả vẫn tỏ ra rất không hài lòng. Đối với các tác giả, sự gia tăng của các công cụ AI gần đây đã tạo ra những “cuộc chơi” vô cùng khó chịu. Ngay cả khi họ chọn không tham gia một cơ sở dữ liệu, những tác phẩm của họ vẫn được sử dụng để đào tạo một mô hình AI khác.
Generative AI và công nghệ đằng sau việc tự xuất bản đã tạo cơ hội cho các hoạt động lừa đảo. Sàn thương mại điện tử Amazon tràn ngập các hướng dẫn du lịch do AI tạo ra với nội dung chất lượng thấp. Thậm chí AI còn tạo ra cả sách dành cho trẻ em. Về cơ bản, các công cụ như Chat GPT được đào tạo trên toàn bộ Internet, điều này có nghĩa là các tác giả có thể vô tình bị đạo văn.
Luật sở hữu trí tuệ cần chặt chẽ hơn trong thời đại AI
Ảnh: ASL Law Firm
Trước tình trạng này, tác giả Jane Friedman bức xúc: “Tôi thà thấy sách của mình bị ăn cắp còn hơn thế này”. Jane Friedman đang bị mạo danh trên Amazon – sàn thương mại đầy rẫy những quyển sách được bán dưới tên cô nhưng được viết bằng AI.
Mặc dù Friedman đã thành công trong việc xóa những cuốn sách giả này khỏi trang Goodreads, nhưng Amazon sẽ không gỡ bỏ các đầu sách trên gian hàng online của họ trừ khi Friedman có nhãn hiệu được bảo hộ bởi luật sở hữu trí tuệ cho tên của mình.
Tác giả Ilana Masad cho rằng AI sẽ không thể “làm hỏng” những tác phẩm thực thụ, bởi sản phẩm của AI không phải là văn học. Thứ Chat GPT tạo ra chỉ là một “câu chuyện” thực sự nhàm chán, không có văn phong hay lối hành văn đặc biệt nào. Tuy nhiên, Masad lại lo lắng rằng các nhà xuất bản sẽ “bị thuyết phục” bởi AI và thay thế các nhóm tiếp thị, quảng cáo bằng nội dung quảng cáo do AI tạo ra. Nếu vậy, mọi chuyện sẽ thật tồi tệ.
Giang Nguyễn (Theo TechCrunch)
