Tình trạng thiếu kỹ sư được đào tạo về chip ở Việt Nam là một thách thức lớn đối với sự phát triển của ngành bán dẫn. Nếu không giải quyết thỏa đáng, Việt Nam có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội vàng.
Số lượng các chuyên gia được đào tạo quá ít là trở ngại lớn
Ảnh: Sputnik
Ngày 10/9 tới đây, Tổng thống Hoa Kỳ joe Biden sẽ có chuyến thăm Việt Nam. Đây sẽ là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Tổng thống Biden kể từ khi ông nhậm chức hồi đầu năm 2021. Sự kiện diễn ra vào dịp hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện và dự kiến chất bán dẫn sẽ là trọng tâm chính của những cuộc đối thoại, họp bàn nâng tầm quan hệ giữa hai nước. Các quan chức chính quyền Hoa Kỳ cho biết Tổng thống Biden dự định đề nghị hỗ trợ Việt Nam trong hoạt động thúc đẩy sản xuất chip.
Chiến lược Friend-shoring (đặt cơ sở sản xuất tại các quốc gia bằng hữu) của ngành công nghiệp bán dẫn là một trong những động lực chính của Hoa Kỳ để thuyết phục Việt Nam đồng ý chính thức nâng cấp quan hệ.
Việc thúc đẩy quan hệ chính thức có thể mang lại hàng tỷ USD đầu tư tư nhân mới và một số quỹ công cho ngành bán dẫn của Việt Nam. Tuy nhiên, các quan chức, nhà phân tích và nhà đầu tư trong ngành cho rằng với số lượng các chuyên gia được đào tạo quá ít sẽ là trở ngại lớn cho sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp chip.
Số kỹ sư được đào tạo chip chỉ khoảng 1/10 so với nhu cầu 10 năm
Ông Vũ Tú Thành, Phó Giám đốc điều hành khu vực, Hội đồng Kinh doanh Hoa kỳ – Asean. Ảnh: Vietnam Finance
Ông Vũ Tú Thành, Phó Giám đốc điều hành khu vực, Hội đồng Kinh doanh Hoa kỳ – Asean cho biết, số lượng kỹ sư phần cứng hiện có thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để đáp ứng các khoản đầu tư hàng tỷ USD. Hiện tại, Việt Nam chỉ có khoảng 5.000 đến 6.000 kỹ sư phần cứng được đào tạo lĩnh vực chip, chỉ bằng 1/4 so với nhu cầu dự kiến là 20.000 trong 5 năm và chỉ bằng 1/10 so với nhu cầu dự kiến là 50.000 trong mười năm tới. Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản trị chuỗi cung ứng và logistics, Đại học RMIT cho biết nguy cơ thiếu nguồn cung kỹ sư phần mềm chip đã qua đào tạo.
Kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam có trị giá hơn nửa tỷ USD mỗi năm, hiện đang tập trung vào các back-end (giai đoạn sau) của chuỗi cung ứng như lắp ráp, đóng gói và thử nghiệm chip. Việc mở rộng sang các lĩnh vực như thiết kế đang bị chậm lại.
Mặc dù Hoa Kỳ chưa nêu rõ sẽ ưu tiên phân khúc nào của ngành công nghiệp chip ở Việt Nam nhưng các giám đốc điều hành ngành công nghiệp Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng back-end là lĩnh vực tăng trưởng quan trọng. Theo Boston Consulting Group, năm 2019, gần 40% hoạt động back-end toàn cầu do Trung Quốc đại lục đảm nhận, gấp 20 lần so với tỷ lệ chỉ 2% ở Hoa Kỳ. 27% hoạt động khác là ở đảo Đài Loan.
Lao động không có tay nghề dễ khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội
Nhà máy Intel tại Khu công nghệ cao (Ảnh: Tuổi Trẻ)
Tại Việt Nam, tập đoàn công nghệ Intel đã hoạt động trong lĩnh vực lắp ráp, đóng gói và thử nghiệm chip khoảng 15 năm nay. Đây là nhà máy back-end lớn nhất thế giới của họ. Gần đây, tập đoàn công nghệ Amkor (Hàn Quốc) bắt đầu xây dựng một nhà máy lớn hiện đại ở Bắc Ninh để lắp ráp và thử nghiệm chất bán dẫn.
Việt Nam đang tham gia vào phân khúc thiết kế chip và ngày càng có nhiều công ty ngoại đầu tư. Công ty phần mềm thiết kế chip Synopsys của Hoa Kỳ đang hoạt động ở Việt Nam và Marvell cũng có kế hoạch xây dựng một trung tâm “đẳng cấp thế giới” tại TP.HCM.
Việt Nam hiện thu hút sự quan tâm từ các nhà sản xuất máy sản xuất chip và đang đặt tham vọng xây dựng nhà máy sản xuất chất bán dẫn đầu tiên vào cuối thập kỷ này. Tuy nhiên, tham vọng bán dẫn có thể vẫn là giấc mơ viển vông nếu tình trạng thiếu lao động có tay nghề không được giải quyết thỏa đáng, khiến Việt Nam dễ bị “mất mối đầu tư” vào tay các đối thủ cạnh tranh trong khu vực như Malaysia và Ấn Độ.
Giang Nguyễn (Theo Reuters)
