Trong bối cảnh thiếu điện, gần đây, nhiều nơi trên cả nước thực hiện cắt điện luân phiên, cắt điện sinh hoạt, dân sinh vào ban ngày, để ưu tiên cấp điện cho sản xuất. Tuy nhiên, tình trạng cắt điện nơi này để tập trung nguồn điện cho nơi khác cũng không thể giải quyết được vấn đề. Mới bắt đầu vào mùa nóng, kinh tế phục hồi nhưng vẫn có nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng, thiếu đơn hàng, một số lĩnh vực còn khó khăn. Có thể thấy, thiếu điện, cắt điện liên tục ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến đời sống nhân dân, kinh tế – xã hội.
Vì sao thiếu điện?
Cơ cấu nguồn điện miền Bắc và miền Nam tính đến 5/2023 (Ảnh: VnExpress)
Tiêu thụ điện tăng vọt vì nắng nóng là lý do đầu tiên được lãnh đạo Bộ Công Thương cũng như EVN giải thích cho tình trạng phải cắt điện hiện nay.
Lượng tiêu thụ điện bình quân cả nước đạt gần 820 triệu kWh một ngày trong tháng 5, tăng hơn 20% so với tháng 4. Công suất tiêu thụ cực đại cũng đạt đỉnh ở 44.600 MW và tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước.
Dù vậy, nguồn điện cung ứng lại không theo kịp. Điện gió, mặt trời chiếm gần một phần ba công suất, phát hơn 15% sản lượng điện, nhưng Việt Nam, nhất là miền Bắc, vẫn nguy cơ thiếu điện vào mùa nắng nóng.
Theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nguồn điện năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) gần 20.700 MW đến cuối năm 2021, chiếm gần 30% tổng công suất đặt nguồn điện. 4 tháng đầu năm, loại năng lượng này được huy động gần 13,2 tỷ kWh, chiếm 15,4% lượng điện sản xuất toàn hệ thống. 70% số này là nguồn từ điện mặt trời và 30% từ điện gió.
Hiện tại, thủy điện đang kiệt quệ. Đến thời điểm cuối tháng 5, sản lượng điện quy đổi còn lại tính theo mực nước trong các hồ thủy điện toàn hệ thống là 2,35 tỷ kWh, hụt hơn 1,736 tỷ kWh so với kế hoạch năm, trong đó các thủy điện miền Bắc thấp hơn 1,23 tỷ kWh.
Sản xuất đảo lộn, kinh tế ảnh hưởng vì mất điện
Nhiều doanh nghiệp dừng hoạt động vì mất điện (Ảnh: Tuổi Trẻ)
Thiếu điện trầm trọng dẫn đến tình trạng cắt điện luân phiên diễn ra cả ở nhiều khu dân cư lẫn các khu công nghiệp. Từ đó người dân khổ, doanh nghiệp lãnh đủ vì phải ngưng trệ sản xuất.
Theo Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0), hệ thống điện được đánh giá đang trong tình trạng ‘cực kỳ khẩn cấp’.
Báo cáo gần đây nhất của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) gửi Chính phủ về tình hình cung ứng điện cho hay nguồn cung ứng điện ở miền Bắc có thể thiếu hụt 8.000MW.
Ngày 4/6, nhiều doanh nghiệp tại Bắc Ninh nhận được kế hoạch cắt giảm điện từ Trung tâm điều khiển xa Công ty Điện lực Bắc Ninh.
Ngày 5/6, tại Khu công nghiệp Tiên Sơn, hàng loạt công ty đông công nhân phải nghỉ làm như Canon, Sumitomo, THK Manufacturing of Vietnam, v.v…
So với ngày thường, phần lớn hoạt động sản xuất phải dừng hoàn toàn, khu công nghiệp im ắng lạ thường.
Tương tự, tại Khu công nghiệp Yên Phong, dù là thứ hai đầu tuần song hàng loạt công ty ‘im lặng như tờ’ vì mất điện. Công nhân được thông báo nghỉ hoặc làm bù sau.
Ở miền Nam không xảy ra tình trạng cắt điện luân phiên liên tục như miền Bắc. Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSCP) cũng cho biết, đến nay ngành điện vẫn cung cấp điện ổn định cho 21 tỉnh thành phía Nam, các nguồn cung điện trong khu vực vẫn đảm bảo.
Mặc dù vậy, các tỉnh phía Nam vẫn được yêu cầu phải thực hiện tiết kiệm tối đa để đảm bảo nguồn cung.
Giá điện tăng 3%, doanh nghiệp vẫn chưa thể tăng giá bán sản phẩm
Hình minh họa (Ảnh: Tạp chí Công thương)
Từ ngày 4/5, giá bán lẻ điện bình quân tăng khoảng 3% so với giai đoạn trước, lên 1.920,3 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, việc nâng giá điện 3%, tương đương mới mức tăng 56 đồng/kWh. Khi đó, việc giá điện tăng sẽ tác động đến các ngành nghề khác khoảng 0,18%. Trong đó ngành sản xuất cần nhiều điện như thép thì làm tăng giá thành của ngành thép lên 0,18%; xi măng tăng lên 0,45%; ngành giấy khoảng 0,4%. Còn theo một số chuyên gia, giá điện tăng 3% cũng khiến chi phí sản xuất của ngành dệt may nhích lên 0,4%.
Thông thường, khi chi phí sản xuất tăng, doanh nghiệp sẽ chuyển phần tăng vào giá bán, tuy nhiên trong bối cảnh thương mại hàng hóa giảm tốc, doanh nghiệp vắng đơn hàng thì việc nâng giá bán sản phẩm là điều khó có thể thực hiện.
Giá điện tăng 3% nhưng các doanh nghiệp xuất khẩu khó lòng nâng giá sản phẩm bởi thị trường vẫn chưa phục hồi, sức tiêu thụ vẫn đang yếu.
Bộ Công Thương, EVN kêu gọi người dân, doanh nghiệp tiết kiệm điện tối đa trong mùa nắng nóng năm nay. Nhưng đây không phải biện pháp ổn định về lâu dài.
Giang Nguyễn (Tổng hợp)
