Thị trường chứng khoán Nhật Bản đã phải chờ đợi hơn ba thập kỷ để có thể tỏa sáng trở lại. Các chỉ số chứng khoán chính của đất nước đang giao dịch ở mức cao chưa từng thấy kể từ năm 1990, khi tình trạng bong bóng tài sản kéo dài từ cuối những năm 1980 vừa bắt đầu dịu đi.
Từ đầu năm đến nay, Topix đã tăng gần 14% và chỉ số Nikkei 225 (N225), theo dõi các công ty blue-chip của Nhật Bản, đã tăng gần 17%. Các chỉ số này đã vượt qua chỉ số chuẩn S&P 500 của Hoa Kỳ và Stoxx 600 của Châu Âu, cả hai đều tăng 8% trong cùng giai đoạn.
Jeffrey Atherton, nhà quản lý đầu tư tại Man GLG, công ty con của quỹ phòng hộ khổng lồ Man Group, cho biết: “Trong 33 năm làm việc tại thị trường này của tôi, mọi thứ có vẻ tích cực hơn so với bất kỳ thời điểm nào trong suốt quãng thời gian đó.”
Các nhà đầu tư cho biết chứng khoán Nhật Bản được hưởng lợi từ mức định giá tương đối rẻ, lạm phát quay trở lại và đồng yên suy yếu.
Mối quan tâm bất ngờ của Warren Buffett tại thị trường này có lẽ cũng không gây tổn hại gì — nhà đầu tư huyền thoại đã nói với tờ Nikkei của Nhật Bản vào tháng 4 rằng công ty đầu tư hàng đầu của ông, Berkshire Hathaway, đã lên kế hoạch tăng tỷ lệ sở hữu của mình trong năm công ty Nhật Bản.
Theo Japan Exchange Group, các nhà đầu tư nước ngoài đã mua 15,6 tỷ USD cổ phiếu Nhật Bản vào tháng trước, mức cao nhất hàng tháng kể từ tháng 10/2017.
Trong nhiều năm, các nhà đầu tư đã hy vọng sự phục hồi khiêm tốn của chứng khoán Nhật Bản sẽ chuyển thành sự phục hồi thị trường bền vững cho nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, nơi cũng là quê hương của một loạt các công ty điện tử và nhà sản xuất ô tô nổi tiếng, như Sony và Toyota.
Thay đổi từ chính phủ
Chứng khoán Nhật Bản đã nhận được cú hích lớn nhất từ cuộc đại tu các quy tắc quản trị doanh nghiệp đã buộc nhiều giám đốc điều hành công ty phải cải thiện lợi nhuận của cổ đông. Các nhà phân tích của JPMorgan cho biết vào tuần trước rằng “sự thay đổi cấu trúc” bắt nguồn từ Nhật Bản có thể mang lại “sức mạnh duy trì” cho sự phục hồi của thị trường hiện tại.
Đầu năm nay, Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo bắt đầu yêu cầu các công ty chú ý hơn đến giá cổ phiếu của họ. Nó thúc giục họ đưa ra kế hoạch tăng tỷ lệ giá trên sổ sách (PTB) – nghĩa là giá cổ phiếu của công ty so với giá trị tài sản ròng của nó.
Theo dữ liệu của Man Group từ tháng 2, một nửa số công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tokyo giao dịch với tỷ lệ PTB dưới 1, so với chỉ 3% các công ty trên S&P 500.
Một tỷ lệ thấp có nghĩa là cổ phiếu đang trở thành một món hời. Vấn đề là ít nhất một nửa số công ty của Nhật Bản đã bị mắc kẹt trong giao dịch với tỷ lệ dưới một trong hầu hết 20 năm qua. Kết quả là, có rất ít động cơ khuyến khích các nhà đầu tư mua cổ phiếu nếu họ không tin rằng họ có thể bán chúng với giá cao hơn sau này.
“Từ lâu đã có rất nhiều công ty bị định giá thấp ở Nhật Bản,” Atherton lưu ý. “Ở Mỹ và châu Âu, chúng tôi cho rằng ban lãnh đạo công ty đang cố gắng tối ưu hóa giá cổ phiếu, nhưng điều đó hoàn toàn không xảy ra ở Nhật Bản trong 30 năm qua”.
Điều đó giờ đây có thể đang thay đổi.
Các công ty được theo dõi bởi chỉ số Nikkei đã trả mức cổ tức kỷ lục vào năm 2022. Đồng thời, một loạt các đợt mua lại cổ phiếu đã giúp tăng giá cổ phiếu.
Theo Frank Benzimra, người đứng đầu bộ phận chiến lược vốn chủ sở hữu châu Á tại Societe Generale, các công ty Nhật Bản đã mua lại số cổ phiếu trị giá 9,7 nghìn tỷ Yên (tương đương 7 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 năm 2022. Đó là mức cao nhất kể từ khi ông bắt đầu theo dõi dữ liệu 24 năm trước.
Trong năm tài chính 2023, tổng giá trị mua lại cổ phần vào khoảng 8,6 nghìn tỷ Yên Nhật (tương đương 6,2 tỷ USD). Con số đó có thể tăng lên vì một số công ty vẫn chưa tung ra bản báo cáo thu nhập của họ.
Lạm phát trở lại
Một loạt dữ liệu kinh tế đáng khích lệ gần đây ở Nhật Bản đã nâng cao tinh thần của các nhà đầu tư, trong khi đồng tiền yếu đi khiến hàng xuất khẩu của nước này trở nên cạnh tranh hơn.
Điều mà các ngân hàng trung ương ở các nền kinh tế lớn khác đã phải vật lộn để khắc phục trong năm qua – lạm phát tăng vọt – đã được các nhà hoạch định chính sách của Nhật Bản hoan nghênh.
Sau nhiều thập kỷ giảm phát, giá tiêu dùng của quốc gia này đã tăng trong tháng 1 với tốc độ hàng năm nhanh nhất trong 41 năm. Kể từ đó, lạm phát đã chậm lại một chút, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.
Tuy nhiên, ngân hàng trung ương Nhật vẫn giữ mức lãi suất chính dưới 0 trong khi các đồng nghiệp của họ ở Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Liên minh Châu Âu đã tăng chi phí đi vay lên mức kỷ lục để kiểm soát giá cả.
Jack Ablin, giám đốc đầu tư và đối tác sáng lập của Cresset Capital Management có trụ sở tại Chicago, nói với CNN: “[Nhật Bản] là một nền kinh tế mà các nhà hoạch định chính sách đã chọc vào ‘tổ ong lạm phát’ trong nhiều thập kỷ, với hy vọng những con ong sẽ bay ra. Và bây giờ có vẻ như, cuối cùng, điều đó đã trở thành hiện thực.”
Sự khác biệt trong chính sách tiền tệ đã làm giảm giá trị của đồng yên Nhật so với hầu hết các loại tiền tệ chính khác. Theo Ablin, giá trị đồng tiền này đã giảm gần 9% so với một năm trước, giao dịch ở mức 139 yên đổi 1 đô la Mỹ – “rẻ như bảng Anh”. Đồng tiền yếu hơn làm cho hàng xuất khẩu của nước này tương đối rẻ hơn trên thị trường thế giới, một lợi ích đặc biệt đối với một quốc gia xuất khẩu lớn như Nhật Bản.
Vận may kinh tế đang tăng dần của Nhật Bản cũng khiến các công ty của họ trở nên hấp dẫn hơn.
Tổng sản phẩm quốc nội tăng 0,4% trong quý đầu tiên của năm nay so với ba tháng cuối năm 2022, đánh bại kỳ vọng của các nhà phân tích về mức tăng 0,1%.
Hoạt động trong khu vực tư nhân của Nhật Bản cũng tăng trưởng trong tháng 5 với tốc độ nhanh nhất kể từ cuối năm 2013, theo dữ liệu PMI sơ bộ từ Ngân hàng au Jibun, một ngân hàng lớn của Nhật Bản, do S&P Global Market Intelligence tổng hợp.
Thách thức vẫn còn ở phía trước
Nền kinh tế Nhật Bản vẫn phải đối mặt với một số rào cản to lớn. Nước này có dân số già đi nhanh chóng — gần một phần ba dân số ở độ tuổi trên 65 — và lực lượng lao động ngày càng thu hẹp, trong khi chính phủ lại chủ trương hạn chế nhập cư.
Eddie Cheng, người đứng đầu bộ phận quản lý danh mục đầu tư quốc tế tại Allspring Global Investments, cho biết ngay lập tức, đà phục hồi của thị trường trong nước có thể bị đình trệ nếu Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ quyết định dừng chu kỳ tăng lãi suất.
Ông nói: “Chúng ta đã thấy Hoa Kỳ đang bước vào giai đoạn đỉnh cao trong chu kỳ leo thang của họ,” đồng thời cho biết thêm rằng nếu các ngân hàng trung ương bắt đầu cắt giảm lãi suất, giá trị đồng tiền của họ sẽ giảm xuống, nghĩa là đồng Yên Nhật sẽ “không còn rẻ nữa”.
Bài: Hiếu Võ – Theo CNN
