Giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao có thể gây ra nhiều cuộc biểu tình trong vài tháng tới ở các quốc gia Nam Mỹ.
Việc tăng giá xăng là nguyên do gây nên các cuộc biểu tình ở Argentina, Ecuador và Panama. Những quốc gia láng giềng dễ bị ảnh hưởng bởi việc tăng giá tại các trạm tiếp nhiên liệu, bởi lẽ khu vực này thiếu các phương tiện vận chuyển thay thế, chẳng hạn như đường sắt và đường thủy. Đó là những loại hình phương tiện phổ biến và tiêu tốn ít nhiên liệu hơn ở châu Âu và Bắc Mỹ.
Sergio Guzman, giám đốc Phân tích rủi ro của Colombia kiêm tư vấn kinh doanh ở Bogota, cho biết: “Giá nhiên liệu được ví như một cái neo đối với toàn bộ nền kinh tế: nếu giá nhiên liệu tăng thì sẽ tác động trực tiếp đến tất cả các loại giá cả khác trên thị trường.”
Vấn đề trở nên thêm trầm trọng thêm khi một số mảng trong khu vực đang đòi hỏi nguồn cung nhiên liệu lớn hơn bao giờ hết. Nghịch lý thay, điều này dùng để khắc phục ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.
Ở Ecuador, nơi chuối là mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp chính thì việc sử dụng máy bơm diesel để bơm nước vào và ra khỏi các đồn điền chuối càng trở nên cấp thiết bởi lượng mưa ngày càng dày đặc.
Theo ông Raul Villacres từ công ty tư vấn thương mại Pulso Bananero, ở Guayaquil, sản lượng chuối của Ecuador giảm 7% so với năm ngoái, một phần do chi phí dầu diesel và xăng tăng cao.
Cuộc biểu tình do giá xăng và chi phí sinh hoạt tăng tại Ecuador. Nguồn: CNN
Ngành công nghiệp đánh bắt cá ở Colombia cũng gặp phải tình trạng tương tự, nơi người dân vốn được hưởng giá nhiên liệu rẻ hơn so với thế giới. Tuy nhiên, việc Bộ Năng lượng và khai thác đã công bố một mức giá quy định mới vào đầu tháng 7 đã gây ra một làn sóng chấn động toàn quốc.
Hai lần một tuần, ngư dân Jimmy Murillo ra khơi từ thành phố cảng Buenaventura, trên bờ biển Thái Bình Dương của Colombia. Anh dành trung bình hai đến ba ngày trên biển trước khi quay lại nhưng gần đây các chuyến đi thường kéo dài hơn bởi trữ lượng cá đã giảm và ngư dân phải ra khơi xa hơn để kiếm được hải sản tươi ngon hơn.
Trớ trêu thay, một trong những lý do khiến sản lượng đánh bắt giảm là do biến đổi khí hậu và những ngư dân như anh Murillo phải sử dụng nhiều nhiên liệu hơn để giảm thiểu tác động của nó.
Anh Murillo nói với CNN: “Vào tháng Một, nhiên liệu cho tàu thuyền của chúng tôi có giá 8.000 peso (1,96 USD) một galông, còn bây giờ là hơn 9.800 peso (2,70 USD). Mỗi tuần, giá lại tăng thêm một chút và chính phủ không trợ giúp gì.”
Cô Nicole Muñoz từ Albacora, một cơ sở đánh bắt cá với quy mô nhỏ ở Bogota có năng suất vận chuyển khoảng 400 kg cá từ bờ biển Colombia đến thủ đô mỗi tuần, cho biết xăng đóng vai trò chủ chốt cho toàn bộ mô hình kinh doanh của cô.
“Chúng tôi sử dụng nhiên liệu cho tàu đánh cá lẫn việc vận chuyển sản phẩm từ bờ biển đến sân bay, sau đó là cho máy bay. Toàn bộ hoạt động hậu cần của chúng tôi đều phụ thuộc vào nhiên liệu.”
Trong khi giá cá không tăng nhiều so với các thực phẩm khác ở Colombia như thịt bò và các sản phẩm gia cầm, cô Muñoz cho rằng giá sẽ tăng dần như hệ quả của việc tăng giá nhiên liệu.
Vào tháng 4, Ngân hàng Thế giới đã xem xét giảm dự đoán tăng trưởng của họ đối với Mỹ Latinh và Caribe trong năm nay xuống 2,3%, giảm 0,4 điểm phần trăm. Đây là do tác động của cuộc chiến ở Ukraine và sự gia tăng toàn cầu của giá trên thế giới. Đồng thời thì Ngân hàng ước tính các quốc gia Mỹ Latinh đã mất khoảng 1,7% GDP do những thảm họa liên quan đến khí hậu trong hai mươi năm qua và dự kiến nền nông nghiệp Mỹ Latinh sẽ bị đa dọa bởi sự nóng lên toàn cầu.
Khi chi phí sinh hoạt hàng ngày trở nên đắt đỏ hơn, liệu sự phẫn nộ của quần chúng ở Panama, Ecuador và Argentina có thể lan sang Colombia và các nước khác trong khu vực hay không?
Ông Guzman thuộc đội Phân tích Rủi ro Colombia lập luận rằng các chính phủ trong khu vực sẽ không thể có đủ nguồn vốn để giảm thiểu chi phí sinh hoạt đang tăng cao và ổn định cuộc sống cho người dân. “Khi túi tiền bị thắt chặt, người dân sẽ trở nên mất kiên nhẫn bởi vì các quốc gia này không có khả năng tăng chi tiêu cho xã hội.”
Cụ thể, Tổng thống Ecuador Guillermo Lasso đã bị các cuộc biểu tình buộc phải giới hạn giá xăng ở mức 2,40 USD/galông – một quyết định sẽ khiến nước này mất thêm 3 tỷ USD vào cuối năm, theo Bộ trưởng Tài chính Simon Cueva.
Tại Argentina, Bộ trưởng Bộ tài chính đã buộc phải từ chức vì lạm phát tăng cao. Một người giao đồ ăn tại Buenos Aires đã chia sẻ rằng cho đến thời điểm hiện tại của năm nay, mọi thứ đã tốn kém hơn nhiều so với những năm đầu của đại dịch.
Bài: Việt Hương – edition.cnn.com
