Trong bầu không khí ảm ảnh của những ngày cuối năm, những lo lắng về an ninh tài chính ngày càng bủa vây người tiêu dùng Anh, khiến họ ngày càng thắt lưng buộc bụng, làm dấy lên mối lo ngại về một cú lao dốc tiềm tàng của nền kinh tế trong năm tới. Trái lại, một tia sáng bất ngờ vừa ló rạng trên thị trường nhà ở Hoa Kỳ khi lãi suất vay thế chấp tiếp tục giảm, chạm mức thấp nhất kể từ tháng 5/2023.
Gánh nặng mỏi mòn, ví tiền teo tóp: Bóng đen phủ trùm kinh tế Anh
Người tiêu dùng Anh đang chi tiêu nhiều hơn để mua ít hàng hóa hơn. Ảnh: Bloomberg
Mặc dù lạm phát đã dịu bớt và ổn định trong 9 tháng liên tiếp, cuộc khảo sát của KPMG cho thấy có đến 41% người tiêu dùng Anh cảm thấy kém an toàn về tài chính hơn so với thời điểm cuối năm 2022. Dường như nỗi ám ảnh về giá cả tăng phi mã vẫn chưa buông tha họ, ngay cả khi con số trên giấy tờ có vẻ đã dịu lại.
Dữ liệu riêng biệt từ Barclaycard cho thấy chi tiêu qua thẻ chỉ tăng 4,1% trong năm 2023, chưa bằng một nửa so với mức tăng 10,6% của năm trước và gần bằng mức lạm phát. Con số này cho thấy rõ ràng xu hướng thắt lưng buộc bụng của các hộ gia đình, thể hiện qua việc giảm chi tiêu cho quần áo, ăn uống bên ngoài và cải thiện nhà cửa.
Khảo sát của Barclaycard hé lộ một thực tế phũ phàng: đồng tiền trong tay người tiêu dùng không hề “cất cánh”. Đỉnh điểm vào tháng 9, 76% người tham gia khảo sát đã phải nếm trải “lạm phát teo tóp” (shrinkflation) – một hiện tượng đáng sợ, khi giá cả vẫn y nguyên, nhưng khối lượng sản phẩm lại “hao gầy” từng chút.
Những báo cáo ảm đạm này như tô đậm thêm dự báo u ám về nền kinh tế sẽ trì trệ ở mức “tốt” nhất hoặc có thể suy giảm tệ nhất trong những tháng cuối năm 2023.
Mặc dù lạm phát giá tiêu dùng nay đã gần chạm mục tiêu 2%, giảm so với mức đỉnh cách đây một năm, nhưng nỗi lo lắng về thất nghiệp cũng đang thổi bùng lên như ngọn lửa bởi các doanh nghiệp buộc phải cắt giảm chi phí để thích ứng với nhu cầu giảm sút. Lãi suất cơ bản của Ngân hàng Anh tăng cao nhằm chống lạm phát, khiến gánh nặng lãi vay của người dân cũng tăng thêm 1,75 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.
Liên đoàn công đoàn TUC hôm nay cũng cảnh báo các khoản nợ không thế chấp, không bao gồm nợ vay sinh viên, sẽ tăng 11% trong năm tới. Điều này có nghĩa là các khoản nợ không thế chấp như thẻ tín dụng và thỏa thuận thuê mua sẽ tăng trung bình 1.400 bảng Anh mỗi hộ gia đình theo giá thực trong 12 tháng tới, đạt mức kỷ lục 17.200 bảng Anh vào năm 2026.
Ngành vận tải chao đảo vì cuộc chiến Israel – Hamas
Trực thăng quân sự của Houthi bay qua tàu chở hàng Galaxy Leader ở Biển Đỏ, ngày 20 tháng 11 năm 2023. Ảnh: Reuters
Cuộc chiến giữa Israel và Hamas tại Gaza đã khiến vùng biển Đỏ trở thành điểm nóng, đe dọa đến tuyến vận chuyển huyết mạch qua kênh đào Suez. Những chiếc máy bay không người lái và tên lửa của lực lượng Houthi tại Yemen như những cơn bão lửa, giáng đòn mạnh vào các con tàu chở hàng, buộc các nhà cung cấp cho các ông lớn như IKEA, Home Depot, Amazon và vô số nhà bán lẻ khác phải vẽ lại hải trình.
Đối với Basic Fun, một nhà sản xuất đồ chơi có trụ sở tại Florida, con đường tắt qua kênh đào Suez giờ đây không còn an toàn. Giám đốc điều hành Jay Foreman cho biết công ty đang phải gấp rút tìm cách vận chuyển những lô hàng đồ chơi từ Trung Quốc đến các cảng ở Anh và Rotterdam bằng tuyến đường vòng qua châu Phi, kéo dài và tốn kém hơn nhiều.
Không chỉ riêng Basic Fun, cảng Panama vốn đã kiệt quệ vì hạn hán cũng sẽ đón nhận một lượng hàng hóa mới từ Trung Quốc. Trong khi đó, một số lô hàng khác sẽ được chuyển hướng sang tuyến đường xuyên Thái Bình Dương để đến bờ Tây Hoa Kỳ.
Theo ông Foreman, chi phí vận chuyển đã tăng vọt kể từ khi xung đột Israel-Hamas nổ ra. Giá cước vận chuyển một container 40 feet (có thể chứa đến 34 tấn) từ Viễn Đông đến Địa Trung Hải đã tăng từ 1.865 USD/FEU lên 2.320 USD/FEU và từ Trung Quốc đến Anh cũng tăng từ 1.425 USD/FEU lên 1.625 USD/FEU. Chưa hết, các phụ phí khẩn cấp và rủi ro ngoài dự kiến có thể đẩy giá lên thêm 400-2.000 USD/FEU, theo phân tích của Peter Sand, chuyên gia phân tích của Xeneta.
Hoa Kỳ: Lãi suất vay thế chấp chạm đáy trong năm
Những ngôi nhà ở dành cho một gia đình của KB Home đang được xây dựng tại cộng đồng Valley Center, California, Hoa Kỳ, ngày 3 tháng 6 năm 2021. Ảnh: Reuters
Theo dữ liệu mới nhất được Freddie Mac công bố hôm 28/12, lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm trung bình giảm từ mức 6,67% của tuần trước xuống còn 6,61% trong tuần này. Đây là tuần giảm thứ 9 liên tiếp, đánh dấu một bước ngoặt đáng mong đợi sau chuỗi ngày leo dốc chóng mặt trước đó.
Kể từ đỉnh điểm 7,79% hồi cuối tháng 10/2023 – mức cao nhất trong 22 năm, lãi suất vay thế chấp đã giảm đáng kể 1,18 điểm phần trăm, mang lại hy vọng mới cho những người đang ấp ủ giấc mơ sở hữu nhà.
Những con số này vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác xa so với thời kỳ đại dịch bùng phát năm 2020, khi lãi suất vay thế chấp từng chạm đáy ở mức dưới 3%, kích thích cơn sốt mua nhà lan rộng khắp Hoa Kỳ. Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang, lãi suất bắt đầu tăng phi mã vào năm 2022 khi Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) áp dụng chính sách tăng lãi suất mạnh mẽ nhằm kiềm chế lạm phát.
Tuy nhiên, ánh sáng cuối đường hầm dường như đã xuất hiện. Gần đây, Fed đã hé lộ dấu hiệu tạm dừng chu kỳ tăng lãi suất và có thể bắt đầu giảm lãi vào năm 2024. Thị trường trái phiếu phản ứng tích cực với thông tin này, dẫn đến một đợt tăng giá mạnh mẽ vào cuối năm, kéo lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm – thước đo để xác định lãi suất vay thế chấp – giảm xuống dưới 4% từ mức 5% hồi tháng 10/2023.
Giang Nguyễn (Theo Reuters, Bloomberg)
