Tổng thư ký Liên Hợp Quốc đã đưa ra một cảnh báo nghiêm khắc, nói rằng những đánh giá về hành tinh từ Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc năm 2021 (COP26) ở Glasgow là “một sự lạc quan đến mức ngờ nghệch” và “tiến bước đến thảm họa khí hậu lúc nào không hay”.
Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres chụp ảnh tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu (COP26) ở Glasgow, Scotland. Ảnh: Getty Image
Trong bài phát biểu gửi đến Tuần lễ Bền vững của The Economist thông qua liên kết video, Antonio Guterres đã phác thảo bức tranh mà ông cảm thấy thế giới sẽ làm gì khi giải quyết vấn đề nóng lên toàn cầu.
Ông lưu ý rằng mặc dù COP26 đã chứng kiến những tiến triển tích cực liên quan đến các vấn đề như cắt giảm lượng khí mê-tan, giải quyết nạn phá rừng và huy động tài chính tư nhân, nhưng những thách thức đáng kể vẫn còn.
Ông nói: “Giữ cho 1,5 sống sót đòi hỏi phải giảm 45% lượng khí thải toàn cầu vào năm 2030 và trung hòa các-bon vào giữa thế kỷ này. “Vấn đề đó không được giải quyết ở Glasgow. Trên thực tế, vấn đề đang trở nên tồi tệ hơn”.
Tham chiếu đến 1.5 của Guterres liên quan đến mục tiêu của Thỏa thuận Paris về hạn chế sự nóng lên toàn cầu “giảm xuống 2 độ, tốt nhất là 1.5 độ C, so với mức tiền công nghiệp”.
Thỏa thuận Paris đã đạt được tại hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu COP21 vào tháng 12 năm 2015. Hơn sáu năm trôi qua, có vẻ như đối với Guterres, một khối lượng lớn công việc vẫn cần phải hoàn thành.
Ông nói: “Theo các cam kết quốc gia hiện tại, lượng khí thải toàn cầu sẽ tăng gần 14% trong những năm 2020. “Riêng năm ngoái, lượng khí thải CO2 liên quan đến năng lượng toàn cầu đã tăng 6% lên mức cao nhất trong lịch sử. Lượng phát thải than đã tăng lên mức cao kỷ lục. Chúng ta đang tiến đến gần thảm họa khí hậu mà không hề hay biết”.
Guterres đã đưa ra một đánh giá nghiêm khắc không kém về cuộc chiến của Nga đối với Ukraine và những ảnh hưởng diện rộng mà điều này có thể gây ra. Ông nói rằng “bụi phóng xạ từ cuộc chiến của Nga ở Ukraine có nguy cơ làm suy yếu thị trường năng lượng và thực phẩm toàn cầu, với những tác động lớn đối với chương trình nghị sự về khí hậu toàn cầu.”
“Khi các nền kinh tế lớn theo đuổi chiến lược thay thế nhiên liệu hóa thạch của Nga, các biện pháp ngắn hạn có thể tạo ra sự phụ thuộc lâu dài vào nhiên liệu hóa thạch và ta khó mà đạt được mục tiêu giảm 1,5 độ.”
“Các quốc gia có thể quá để tâm đến lượng nhiên liệu hóa thạch được cung cấp tức thì, đến mức họ lãng quên hoặc bỏ qua các chính sách cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Và đây là sự điên rồ: nghiện nhiên liệu hóa thạch là sự hủy diệt lẫn nhau”.
Bình luận của Guterres được đưa ra vào thời điểm một số nền kinh tế lớn, bao gồm cả Liên minh châu Âu, đang cố gắng tìm cách giảm sự phụ thuộc vào các hy-đrô-các-bon của Nga.
Tuần trước, Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết giới hạn tốc độ trên đường cao tốc nên được cắt giảm ít nhất 10 km/h (6,2 mph) để giúp giảm nhu cầu về dầu. Khuyến nghị là một phần của kế hoạch 10 điểm rộng hơn do tổ chức có trụ sở tại Paris công bố.
Trong bài phát biểu của mình, Guterres cũng nói rằng “những người trong khu vực tư nhân vẫn tài trợ cho việc sử dụng than … phải giải trình hành động của mình.”
Ông nói: “Sự ủng hộ của họ dành cho than không chỉ có thể khiến thế giới phải trả giá bằng các mục tiêu khí hậu. “Đó là một khoản đầu tư ngu ngốc – dẫn đến hàng tỷ USD tài sản bị mắc kẹt.” Ông lập luận rằng “đã đến lúc chấm dứt trợ cấp nhiên liệu hóa thạch và ngừng mở rộng khai thác dầu khí”.
“Nhưng ngay cả hành động tham vọng nhất cũng không thể xóa bỏ sự thật rằng tình hình vốn đã tồi tệ. Trong nhiều trường hợp, và ở nhiều nơi, nó là một điều tồi tệ và không thể thay đổi được”.
Than có tác động đáng kể đến môi trường và Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ đã liệt kê một loạt các loại khí thải từ quá trình đốt than. Chúng bao gồm các-bon đi-ô-xít, sun-phua đi-ô-xít, các hạt và ô-xít ni-tơ. Ở những nơi khác, Greenpeace đã mô tả than là “cách sản xuất năng lượng bẩn nhất, ô nhiễm nhất”.
Bài phát biểu của Guterres chỉ ra nhiệm vụ to lớn mà các chính phủ trên thế giới, những người nói rằng họ muốn giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và ngăn chặn những tác động tồi tệ nhất của biến đổi khí hậu, phải đối mặt.
Bất chấp sự tồn tại của các mục tiêu như vậy, nhiên liệu hóa thạch vẫn đóng một vai trò to lớn trong hỗn hợp năng lượng của thế giới và các công ty tiếp tục khám phá và phát triển các mỏ dầu khí mới.
Với mục tiêu giữ cho 1.5 sống sót, Guterres đã đặt ra một tầm nhìn rộng lớn về cách có thể đạt được điều này.
Cùng với “quá trình chuyển đổi năng lượng nhanh chóng, công bằng và bền vững”, giai đoạn loại bỏ than đá và tất cả các nhiên liệu hóa thạch khác cần được đẩy nhanh, ông nói.
Các công cụ khác bao gồm tập trung vào thích ứng, tăng cường các kế hoạch khí hậu quốc gia hàng năm và đẩy nhanh quá trình khử cacbon trong các lĩnh vực như xi măng, thép, hàng không và vận tải biển.
Ngoài ra, cần tăng cường các biện pháp bảo vệ bắt buộc dễ bị tổn thương nhất và tài chính về khí hậu.
Phương Loan – Theo CNBC
