Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam tiếp tục mở rộng nhanh chóng, với dòng vốn đầu tư mạo hiểm mạnh mẽ và sự tăng trưởng nhanh chóng trong lĩnh vực công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ xanh, củng cố sức hấp dẫn của đất nước đối với các nhà đầu tư toàn cầu.
Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ tại Techfest Vietnam 2025, triển lãm công nghệ lớn nhất cả nước, Việt Nam hiện có hơn 4.000 công ty khởi nghiệp công nghệ và thu hút gần 400 triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm trong năm 2024.
Các số liệu được công bố trong Báo cáo Hệ sinh thái Khởi nghiệp Việt Nam 2025 ngày 12 tháng 12 nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam và sức hấp dẫn ngày càng tăng đối với các nhà đầu tư toàn cầu.
Báo cáo xác định ba lĩnh vực có đà tăng trưởng mạnh nhất. Chuyển đổi số dẫn đầu thị trường, thu hút 84 triệu đô la đầu tư, tăng 562% so với năm trước.
Nông nghiệp công nghệ cao đứng thứ hai với 74 triệu đô la, gấp chín lần so với năm 2023, trong khi trí tuệ nhân tạo (AI) thu hút 80 triệu đô la, tăng gấp tám lần. Ngược lại, đầu tư vào công nghệ tài chính (fintech) giảm 61% khi thị trường cho thấy dấu hiệu bão hòa.
Ông Lương Văn Thường, Trưởng phòng Khởi nghiệp Sáng tạo thuộc Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp Công nghệ và Thương mại hóa Quốc gia, cho biết số liệu này khẳng định vị thế ngày càng tăng của Việt Nam như một điểm đến đầu tư công nghệ mới nổi ở Đông Nam Á.
Ông cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tạo ra từ ba đến bốn kỳ lân công nghệ mới vào năm 2030 và sẽ tập trung vào 11 công nghệ chiến lược. Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn và công nghệ xanh được xếp hạng ưu tiên hàng đầu.
Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đã phát triển nhanh chóng, với hơn 4.000 công ty khởi nghiệp và hai kỳ lân (unicorn) đang hoạt động trên toàn quốc.
Để mô tả triển vọng cho năm 2025, Thuong đã trích dẫn khuôn khổ “5P”: chính sách, tiến bộ, vốn, hành tinh và con người.
Trong mô hình này, chính sách đóng vai trò cốt lõi, khi các nhà chức trách tiếp tục cải thiện khung pháp lý và xây dựng môi trường hỗ trợ hơn cho các doanh nghiệp hướng đến đổi mới sáng tạo.
Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ đóng vai trò là động lực tăng trưởng chính trong năm 2025. Các nhà đầu tư tư nhân đã rót 80 triệu đô la vào các công ty khởi nghiệp AI trong năm 2024, gấp tám lần so với năm trước đó.
Đến cuối năm 2025, dự kiến khoảng 170.000 doanh nghiệp sẽ áp dụng công nghệ AI, phản ánh sự lan rộng nhanh chóng của các công cụ kỹ thuật số trong toàn bộ nền kinh tế.
Đồng thời, ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ, với hơn 50 công ty thiết kế chip và khoảng 7.000 kỹ sư, gấp đôi so với ba năm trước.
Cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tiếp tục được cải thiện, với vùng phủ sóng 4G đạt 95% trên toàn quốc và việc triển khai 5G đang mở rộng đều đặn.
Công nghệ khí hậu đang nổi lên như một chủ đề đầu tư trọng điểm, được thúc đẩy bởi cam kết không phát thải ròng của Việt Nam và kế hoạch ra mắt nền tảng giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2026.
Báo cáo cho thấy vốn đầu tư mạo hiểm đã chuyển hướng mạnh mẽ sang các công ty khởi nghiệp công nghệ khí hậu, với mức đầu tư đạt gấp đôi tỷ lệ trung bình toàn cầu.
Bất chấp những tiến bộ này, thách thức vẫn còn tồn tại. Việt Nam xếp thứ 44 trên thế giới về Chỉ số Đổi mới Toàn cầu nhưng chỉ đứng thứ 70 về nguồn nhân lực.
Báo cáo nhấn mạnh hiện tượng “chảy máu chất xám”, với khoảng 65% nhân tài công nghệ Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài.
Tình trạng thiếu hụt nhân viên nghiên cứu và phát triển cũng như các cố vấn giàu kinh nghiệm tiếp tục làm chậm tiến độ phát triển các công nghệ cốt lõi. Tuy nhiên, các chính sách hỗ trợ phụ nữ, sinh viên và các doanh nhân trẻ được kỳ vọng sẽ thu hẹp khoảng cách này theo thời gian.
Ở cấp địa phương, hoạt động khởi nghiệp rất đa dạng nhưng vẫn chưa đồng đều giữa các vùng.
Khoảng 68% các hoạt động hỗ trợ tập trung ở khu vực Đông Nam, thu hút phần lớn nguồn lực, trong khi khu vực Tây Nguyên và vùng trung du phía Bắc nhận được ít sự quan tâm hơn nhiều.
Nhìn về phía trước, tám xu hướng khởi nghiệp chính sẽ định hình bức tranh đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Chúng bao gồm công nghệ khí hậu, kinh tế sáng tạo, công nghệ dành cho người cao tuổi, công nghệ giáo dục, đổi mới trong lĩnh vực nhựa, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, các công ty khởi nghiệp xe điện và cộng đồng khởi nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài.
tttbđttbhn
