Cách tiếp cận này nhằm bảo vệ lợi ích và danh tiếng quốc gia vào thời điểm các tiêu chuẩn toàn cầu đang thắt chặt sau COP30 tại Brazil.
Việt Nam không theo đuổi khối lượng lớn tín chỉ carbon giá rẻ mà thay vào đó ưu tiên chất lượng để bảo vệ uy tín của mình.
Quan điểm này được ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nêu ra tại hội thảo về xu hướng thị trường carbon toàn cầu và Việt Nam diễn ra tuần này.
“Việt Nam không bán tín chỉ carbon giá rẻ”, ông Quang nói.
Tín chỉ carbon là chứng chỉ có thể giao dịch, cấp cho người sở hữu quyền thải ra một tấn CO2 hoặc một lượng khí nhà kính tương đương khác.
Ông Quang giải thích rằng tài nguyên rừng hiện là nguồn tín dụng bù trừ chính cho cả doanh nghiệp và chính phủ và đã trở thành tài sản môi trường có giá trị cao.
Các thị trường lớn đang thắt chặt các yêu cầu về tính bền vững, minh bạch, liêm chính và ngăn ngừa việc tính hai lần.
Tiến sĩ Beria Leimona, chuyên gia hàng đầu của Trung tâm Nghiên cứu Lâm nghiệp Quốc tế, cho biết các khoản tín dụng dựa trên rừng theo cơ chế REDD+ (giảm phát thải từ nạn phá rừng và suy thoái rừng) cùng với các khoản tín dụng được tạo ra từ hệ sinh thái than bùn và rừng ngập mặn cũng đang được xem xét kỹ lưỡng hơn.
Dữ liệu từ tổ chức phi lợi nhuận Forest Trends cho thấy tín dụng từ các dự án ngăn chặn nạn phá rừng đã được giao dịch với giá hơn 6 đô la Mỹ vào năm ngoái, giảm 23%.
Tín dụng rừng mới trồng và tín dụng trồng rừng và tái trồng rừng (ARR) đạt 20,4 đô la, tăng 19%. Tín dụng carbon xanh từ rừng ngập mặn và cỏ biển đạt gần 30 đô la, tăng gấp ba lần rưỡi.
Giáo sư Terry Sunderland thuộc Đại học British Columbia cho rằng các tín chỉ chất lượng thấp thường được mô tả là “tín chỉ trên giấy tờ”. Ông cho biết những tín chỉ này không đại diện cho mức giảm phát thải thực sự và do đó làm suy yếu niềm tin và tham vọng toàn cầu về khí hậu.
Mặc dù giá cao hơn có thể có lợi cho người sản xuất, Tiến sĩ Beria lưu ý rằng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt có thể tạo ra rào cản cho các hộ nông dân nhỏ hoặc cộng đồng có năng lực hạn chế. Thị trường có thể ưu tiên các dự án của các tập đoàn lớn hơn là các sáng kiến địa phương.
Để nâng cao chất lượng tín chỉ carbon của Việt Nam, việc tăng cường hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV) là điều cần thiết để đảm bảo sự công nhận của thị trường. Giáo sư Sunderland cho biết thêm rằng cần phải tăng cường quản trị thị trường để ngăn chặn sự phát triển của “tín chỉ giấy”.
Ông cũng chỉ ra rằng những thách thức như thiếu tính bổ sung và nguy cơ rò rỉ khí thải vẫn là những vấn đề khó khăn ở nhiều quốc gia.
Giáo sư khuyến nghị Việt Nam nên thiết lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc để hỗ trợ quản trị thị trường và tạo nền tảng cho thị trường carbon.
Ông Sunderland cho biết một tiêu chuẩn tín dụng thống nhất với hướng dẫn rõ ràng và phân cấp sẽ là một bước đi then chốt. Ông nói thêm rằng Việt Nam nên thu hút thêm đầu tư tư nhân vào các dự án giảm phát thải dựa trên nguyên tắc minh bạch và chia sẻ lợi ích.
Việt Nam đặt mục tiêu thí điểm nền tảng trao đổi carbon vào cuối năm 2026 trước khi đưa vào vận hành toàn diện và kết nối với thị trường quốc tế vào năm 2029.
Dự thảo Nghị định về trao đổi carbon đã được trình lên Thủ tướng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang soạn thảo một Nghị định khác về chuyển giao kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon quốc tế, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 12.
Ttttbhn
