Mạng xã hội Bluesky: công nghệ vượt giới hạn hay chỉ là sự ảo tưởng?

Bluesky là một dự án tâm huyết của cựu CEO Jack Dorsey – người đồng sáng lập Twitter. Nền tảng này được kỳ vọng sẽ là mạng xã hội đáp ứng khao khát của người dùng về một Twitter cũ, trước khi được  tỷ phú Elon Musk mua lại và nâng cấp gần như mọi thứ bao gồm các quy tắc chống quấy rối, kiểm duyệt nội dung và hệ thống xác minh danh tính, cấp tick xanh cho người nổi tiếng.  

Bluesky ra đời với tham vọng lớn hơn cả ‘thay thế Twitter’

Hình minh họa (Ảnh: The Verge)

Sol Messing, từng là nhà khoa học dữ liệu tại Twitter, hiện là phó giáo sư tại Trung tâm Truyền thông Xã hội và Chính trị của Đại học New York, cho biết: “Bluesky được thiết kế để thay thế Twitter với hệ thống được thiết kế hoạt động giống như Twitter”.

Những người dùng Twitter nổi tiếng như người mẫu Chrissy Teigen, Hạ nghị sĩ Hoa Kỳ Alexandria Ocasio-Cortez và Dril, một tài khoản ‘hài’ chuyên chế nhạo Musk kể từ khi tỷ phú Tesla tiếp quản nền tảng này, là những người dùng tích cực của Bluesky. Các nhà báo, học giả và chính trị gia — những người dùng đã giúp đưa Twitter trở thành chủ nghĩa tư tưởng của nền văn hóa — cũng đang đổ xô vào ứng dụng mới của Jack Dorsey với điều kiện họ có thể nhận được mã mời.

Tuy nhiên, không đơn thuần là nền tảng thay thế Twitter, Bluesky ra đời với một tham vọng lớn hơn. Ngoài là mạng xã hội, Bluesky đang xây dựng nền tảng kỹ thuật gọi là ‘giao thức cho cuộc trò chuyện công khai’, có thể làm cho các mạng xã hội hoạt động giống như email, blog hoặc điện thoại hơn.

Bluesky và giấc mơ đáp ứng những điều MXH khác chưa thể

Hình minh họa (Ảnh: News9Live)

Trong khoa học máy tính, các giao thức là các quy tắc kỹ thuật để xử lý và truyền dữ liệu, các tiêu chuẩn được chia sẻ mà mọi người đồng ý tuân thủ. Chẳng hạn, nếu không có giao thức TCP/IP, chúng ta sẽ không có internet.

Khi bạn gọi cho ai đó qua điện thoại, nếu điện thoại của họ có Verizon, AT&T hoặc Cricket Wireless, họ có thể thoải mái nhấc máy và nói chuyện với bạn. Tuy nhiên, trên Facebook, TikTok hoặc Twitter, bạn không thể chuyển sang mạng xã hội khác để bình luận. Người dùng Twitter chỉ có thể tương tác với các tài khoản khác trên Twitter và người dùng TikTok thì ở trên TikTok.

Không có trao đổi chéo – không có khả năng tương tác. Các ông lớn công nghệ đều xây dựng ‘hào chắn’ xung quanh các tài sản trực tuyến, tập trung phục vụ cho mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo. Bạn bè trên Twitter sẽ chỉ là bạn bè trên Twitter, khi người dùng muốn chuyển sang một mạng xã hội khác thì sẽ không thể ‘mang ‘ họ theo cùng.

Hiểu được những điều này, Bluesky có tham vọng xây dựng một mạng xã hội đáp ứng được những điều chưa thể.

Chuyển đổi mạng xã hội là một thách thức lớn

Hình minh họa (Ảnh: Business Insider)

Tuy nhiên, tất cả mọi người, bao gồm cả Musk đều hiểu rằng giá trị của một mạng xã hội không chỉ đơn giản nằm ở công nghệ đằng sau nó, mà nằm ở con người, nằm ở mạng lưới những người sử dụng và đóng góp cho nền tảng.

Quá trình thu hút người dùng, đặc biệt là những người không phải là thanh thiếu niên, chuyển sang một mạng xã hội mới, là một thách thức khá lớn.

Và do đó, rất khó để chuyển sang một nền tảng truyền thông xã hội khác khi một người dùng đang có hàng nghìn người theo dõi trên Twitter. Sự thất bại của một số mạng xã hội như Mastodon hay Truth Social là minh chứng rõ nhất.

Đó là chưa kể đến việc dù có giao diện tương tự như Twitter, nhưng Bluesky thiếu nhiều tính năng mà ‘chim xanh’ đã xây dựng trong nhiều năm. Chẳng hạn, người dùng chưa thể gửi tin nhắn trực tiếp và không có hệ thống xác minh danh tính.

Thuật toán hiển thị nội dung dựa trên sở thích người dùng

Hình minh họa )Ảnh: KnowTechie)

Cách tiếp cận kiểm duyệt nội dung của Bluesky tương tự như cách tiếp cận các thuật toán để hiển thị những nội dung cụ thể cho người dùng. Ứng dụng được khởi chạy với nguồn cấp dữ liệu theo thứ tự thời gian, nghĩa là người dùng sẽ thấy các bài đăng theo thứ tự thời gian.

Trong khi các nền tảng xã hội khác như TikTok, Facebook, Instagram hoặc Twitter sử dụng các thuật toán bí mật để hiển thị những nội dung người dùng có nhiều khả năng quan tâm hơn. Bluesky cũng có nguồn cấp dữ liệu tùy chỉnh, cho phép người dùng chọn thuật toán kiểm soát những gì họ nhìn thấy.

Giám đốc điều hành Jay Graber cho biết, nếu người dùng muốn dòng thời gian chỉ có những bài đăng từ bạn chung hoặc chỉ có bài đăng từ một nội dung cụ thể (ví dụ ảnh mèo hoặc thể thao), người dùng có thể chọn nguồn cấp dữ liệu từ thị trường online mở.

Nhưng liệu đây là công nghệ ‘moonshot’ (vượt giới hạn) hay chỉ là sự ảo tưởng của chính công ty?

Hiện nay, mạng xã hội này chỉ mới có phiên bản dùng thử (beta) với số người dùng khoảng 100.000. Người dùng mới cần phải có lời mời mới có thể tham gia, do đó những mã mời trở thành mặt hàng nóng, thậm chí còn được bán trên eBay với giá 100 USD trở lên.

Giang Nguyễn (Theo Independent)