Mặc dù Mỹ sở hữu quân đội mạnh nhất thế giới, nhưng đồng đô la mới là vũ khí lớn nhất của Mỹ. Giờ đây, sau gần 80 năm thống trị của đồng đô la, Mỹ có thể có nguy cơ mất vị thế tiền tệ dự trữ toàn cầu (global reserve currency).
Khoảng 60% trong tổng số 12,8 nghìn tỷ đô la dự trữ tiền tệ toàn cầu hiện được giữ bằng đô la, điều đó khiến Mỹ có đặc quyền lớn so với các quốc gia khác, nhưng Mỹ lại phải trả giá cho đặc quyền đó. Các khoản nợ của chính phủ Hoa Kỳ sẽ được trả bằng đồng đô la và lãi suất thấp hơn, vì vậy Mỹ có thể đi vay từ các quốc gia khác bằng đô la, điều đó dẫn đến nếu đồng đô la Mỹ mất giá, thì khoản nợ cũng sẽ mất giá. Các doanh nghiệp Mỹ có thể thực hiện các giao dịch quốc tế bằng đô la mà không phải trả phí chuyển đổi.
Trong những trường hợp gay gắt nhất, Mỹ có thể cắt đứt quyền tiếp cận đồng đô la từ các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, điều đó sẽ cô lập và khiến nến kinh tế của của những quốc gia đấy suy giảm. Raghuram Rajan là cựu thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, ông từng ví rằng quyền lực này của Mỹ như vũ khí hủy diệt lớn trong nền kinh tế.
Mỹ đã sử dụng quyền lực này của họ với nước Nga vào tháng 2 sau khi Nga xâm lược Ukraine, Mỹ đóng băng dự trữ ngoại hối trị giá 630 tỷ USD và khiến cho đồng rúp giảm giá trị đáng kể. Điều đó giúp Mỹ có khả năng trừng phạt Nga mà không cần sử dụng đến quân đội Mỹ.
Tuy nhiên, khi Mỹ sử dụng quyền lực này sẽ khiến cho kinh tế rơi vào khủng hoảng. Để bảo vệ mình khỏi số phận tương tự như Nga, các quốc gia khác đa dạng hóa các khoản đầu tư của họ từ đồng đô la Mỹ sang các loại tiền tệ khác.
Theo chiến lược gia của Ngân hàng Mỹ là Michael Hartnett, Mỹ tiếp tục sử dụng đồng đô la để làm vũ khí sẽ khiến cho đồng đô la bị suy yếu. Ông nói thêm, việc balkan hóa (chia nhỏ) các hệ thống tài chính toàn cầu sẽ làm mất vai trò của đồng tiền dự trữ của đô la Mỹ.
Một tài liệu nghiên cứu mới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho thấy tỷ trọng đô la trong dự trữ quốc tế đã giảm trong 20 năm qua, cùng với thời điểm Hoa Kỳ bắt đầu cuộc chiến chống khủng bố và đưa ra các biện pháp trừng phạt chống khủng bố. Từ đó, đồng nhân dân tệ đã chiếm khoảng một phần tư dự trữ kể từ đó, và ba phần tư còn lại thuộc tiền tệ của các nước nhỏ hơn.
Các tác giả của bài nghiên cứu đó gồm Serkan Arslanalp của IMF, Barry Eichengreen thuộc Đại học California Berkeley và Chima Simpson-Bell cũng thuộc IMF, họ đã cảnh báo rằng bài nghiên cứu sẽ đưa ra gợi ý về cách hệ thống quốc tế có thể phát triển trong tương lai. Nga và Trung Quốc cũng đang kỳ vọng họ sẽ dẫn đầu sự phát triển của hệ thống quốc tế.
Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa qua đã đe dọa chấm dứt xuất khẩu khí đốt sang các quốc gia không mở tài khoản với ngân hàng Nga và thanh toán bằng đồng rúp. Liên minh châu Âu được cung cấp khoảng 40% khí đốt và 30% dầu từ Nga mà không còn lựa chọn nào khác.
Trong khi đó, Ả Rập Xê Út đang đàm phán với Bắc Kinh để chấp nhận đồng nhân dân tệ thay vì đô la để xuất khẩu dầu sang cho Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đã thúc đẩy đồng nhân dân tệ trong nhiều năm và chỉ có khoảng 3% giao dịch toàn cầu được thực hiện bằng đồng tiền này, so với 40% đối với đồng đô la.
Mỹ vẫn còn khá hấp dẫn đối với những quốc gia khác trên thế giới. Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ là thị trường chứng khoán lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất trên thế giới, và vốn nước ngoài đang chảy vào nước này. Theo Hội nghị của Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu đã tăng 77% lên mức ước tính 1,65 nghìn tỷ USD vào năm 2021, nhưng đầu tư vào Mỹ đã tăng 114% lên 323 tỷ USD.
Theo ông Leonardi làgiám đốc dịch vụ hàng đầu tại TD Securities, Mỹ hiện đang phải đối mặt với vấn đề lạm phát mà họ chưa từng thấy trong 40 năm, vì vậy đã đến lúc xem xét tài sản thực như biện pháp phòng ngừa lạm phát, cụ thể là đầu tư vào hàng hóa, bất động sản, đất đai, thiết bị và tài nguyên thiên nhiên. Ông nói thêm ngày càng có nhiều mối quan tâm đến đầu tư bất động sản.
Liz Anne Sonders là giám đốc điều hành và chiến lược gia đầu tư tại Charles Schwab, bà cho biết Cục Dự trữ Liên bang có thể sẽ tích cực tăng lãi suất trong tương lai.
Thông thường, các nhà đầu tư tin tưởng vào biện pháp bảo vệ an toàn được gọi là “The Fed put”. Có quan điểm cho rằng sự suy yếu của thị trường sẽ khiến Fed ngừng tăng lãi suất và thắt chặt chính sách, thậm chí có thể đảo ngược và nới lỏng lãi suất. Sonders nói rằng vì lạm phát đã nằm ngoài tầm kiểm soát, nên Fed sẽ không nới lỏng lãi suất trong khoảng thời gian này. Sonders cho biết các nhà đầu tư cần phải nhận thức được điều đó. Mỹ sẽ tiếp tục tăng tỷ giá và điều đó sẽ làm chậm tăng trưởng kinh tế, đồng thời rủi ro suy thoái sẽ cao hơn.
Bài: Hào – theo CNN
