Đánh giá về sự bình lặng tương đối trên thị trường nợ chính phủ của Ý hiện nay, nhiều người bày tỏ lo ngại liệu thị trường này có đang mắc phải sai lầm tương tự Hy Lạp năm 2009 và rồi dẫn đến vỡ nợ hay không.
Thành Rome (Ý). Ảnh: Britannia
Đến nay, các thị trường vẫn chưa thể hiện được sự khác biệt trong việc dự đoán các cuộc khủng hoảng kinh tế châu Âu. Vào cuối năm 2009, trước cuộc khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp, trái phiếu chính phủ Hy Lạp được giao dịch với lãi suất chỉ cao hơn trái phiếu chính phủ Đức một chút. Một năm sau, cuộc khủng hoảng nợ công của Hy Lạp đã làm rung chuyển thị trường tài chính Hoa Kỳ và thế giới, khiến Hy Lạp cuối cùng vỡ nợ. Đó là vụ vỡ nợ chính phủ lớn nhất được ghi nhận.
Sự suy giảm rõ rệt các nguyên tắc cơ bản về nợ công của Ý
Việc loại trừ khả năng xảy ra khủng hoảng thị trường nợ có chủ quyền của Ý bất chấp nền tảng kinh tế nước này đang xấu đi có thể gây ra hậu quả đáng kể đối với thị trường tài chính Hoa Kỳ và thế giới, vì nền kinh tế và thị trường trái phiếu chính phủ Ý có quy mô gấp khoảng 10 lần so với Hy Lạp.
Điều đáng ngạc nhiên hơn nữa là sự suy giảm rõ rệt các nguyên tắc cơ bản về nợ công của Ý. Sự suy giảm này diễn ra một cách kỳ lạ khi lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Ý giao dịch chỉ cao hơn khoảng 180 điểm cơ bản so với đối tác Đức.
Trong các nguyên tắc cơ bản về nợ của Ý, sự suy giảm đáng chú ý nhất là khả năng thanh toán dịch vụ nợ của quốc gia này sẽ gia tăng. Không chỉ vậy, ở mức 145% GDP, nợ công của Ý ngày nay cao hơn khoảng 15 điểm phần trăm GDP so với thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng nợ công năm 2012. Nhờ việc thắt chặt chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhằm chống lạm phát, lãi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của nước này đã tăng từ dưới 1% vào năm 2021 lên khoảng 4,75% hiện nay.
Thành Rome (Ý). Ảnh: World Atlas
Mờ mịt triển vọng thoát khỏi gánh nặng nợ nần
Với lãi suất trái phiếu chính phủ hiện tại, triển vọng về việc Ý có thể thoát khỏi gánh nặng nợ nần dường như rất mờ mịt. Điều này đặc biệt đúng khi xét đến tăng trưởng kinh tế ảm đạm của nước này, với thực tế thu nhập bình quân đầu người của Ý ngày nay không mấy thay đổi so với mức khoảng 15 năm trước. Có vẻ như Ý sẽ sớm theo chân Đức rơi vào suy thoái kinh tế do chính sách thắt chặt tiền tệ của ECB.
Một thay đổi lớn khác theo chiều hướng tồi tệ hơn là việc ECB chuyển từ chính sách nới lỏng định lượng mạnh mẽ sang chính sách thắt chặt định lượng. Điều này đồng nghĩa với việc ECB chấm dứt chính sách mua toàn bộ chính phủ Ý – một phần quan trọng trong chính sách nới lỏng định lượng. Chính sách này cũng hạn chế khả năng ECB mua trái phiếu Ý trên quy mô lớn nhằm ngăn chặn lợi suất trái phiếu Ý tăng vọt một cách mất kiểm soát. Kể từ bây giờ, chính phủ Ý cần phải đáp ứng hầu hết các nhu cầu vay vốn từ thị trường, có thể với chi phí lãi suất cao hơn.
Triển vọng trái phiếu Ý như đi trong sương mù
Triển vọng trái phiếu Ý lại càng mịt mờ hơn do hành vi thất thường của chính phủ Ý trung hữu dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Giorgia Meloni, cụ thể là thuế lợi nhuận bất ngờ được đề xuất, sự thiếu cân nhắc gần đây đối với các ngân hàng cùng một số cải cách kinh tế không thân thiện với thị trường. Dường như chính phủ Ý không tạo được niềm tin trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hay giải quyết một cuộc khủng hoảng nợ tiềm ẩn.
Mặc dù những điều này không có nghĩa là một cuộc khủng hoảng nợ công toàn diện của Ý sắp xảy ra nhưng ECB cần phải cẩn thận để tránh thắt chặt tiền tệ quá mức cần thiết. Đối với Ý, một cuộc suy thoái kinh tế và lãi suất cao hơn sẽ khiến tình hình tài chính công nước này tồi tệ hơn bao giờ hết.
Giang Nguyễn (Theo The Hill)
