Lê Diệp Kiều Trang cùng chồng là Sonny Vũ nổi tiếng trong lớp doanh nhân trẻ và là nguồn cảm hứng lớn cho các startup Việt với dự án Misfit đình đám, được Fossil Group mua lại với giá trị lên tới 260 triệu USD. Tuy nhiên, sau ba năm gây sốt mạng xã hội Việt với dự án xe đạp carbon Superstrata, hồi tháng 5/2023, công ty Arevo Việt Nam – chủ thương hiệu xe đạp carbon Superstrata, đã nộp đơn xin ngưng hoạt động. Từ một công ty khởi nghiệp gọi vốn “khủng” đến kẻ bị tố lừa đảo và có nguy cơ bị kiện, rốt cuộc Arevo đã sai lầm như thế nào?
Công ty khởi nghiệp gọi vốn “khủng”, gấp nhiều lần kỳ vọng
Bà Lê Diệp Kiều Trang và chồng là ông Sonny Vũ (Ảnh: BrandsVietnam)
Tháng 7/2020, startup Arevo do Lê Diệp Kiều Trang cùng chồng Sonny Vũ đầu tư và điều hành cho ra mắt sản phẩm Superstrata, dòng xe đạp sợi carbon nguyên khối đầu tiên trên thế giới. Sản phẩm này ứng dụng công nghệ in 3D của Arevo.
Arevo được sáng lập vào tháng 5/2013, bởi Hemant Bheda và Wiener Mondesir, là một công ty có trụ sở tại Hoa Kỳ, hoạt động trong lĩnh vực khoa học vật liệu, phần mềm thiết kế và robot nhằm thúc đẩy sản xuất các sản phẩm sợi carbon quy mô lớn. Sau khi rót vốn vào Arevo, ông Sonny Vũ giữ vai trò CEO của công ty này.
Dữ liệu từ Crunchbase cho thấy công ty đã huy động được tổng cộng 69,5 triệu USD tài trợ từ 7 vòng gọi vốn. Trong đó có 5 nhà đầu tư hàng đầu và 14 nhà đầu tư khác. Trong thời kỳ đại dịch 2020, riêng với công nghệ in 3D, ông Sonny Vũ đã huy động được 25 triệu USD. Ngoài ra, dự án xe đạp in 3D của bà Lê Diệp Kiều Trang đã gọi vốn thành công hơn 3,9 triệu USD từ cộng đồng, gấp 39 lần con số kỳ vọng ban đầu.
Sản phẩm của startup triệu đô từng nhận ‘mưa’ lời khen từ cộng đồng mạng
CEO VNG Lê Hồng Minh đã đăng hình chiếc xe đạp của Arevo kèm lời khen ngợi (Ảnh: SGGP)
Tháng 10/2021, trên các trang mạng xã hội, nhiều người đã đăng tải hình ảnh chiếc xe đạp Superstrata này. Được biết, sản phẩm làm từ sợi carbon siêu nhẹ, tương đương chiếc Macbook Air 13 (gần 1,3 kg), đã được xuất xưởng, giao đến tay người dùng.
Theo bà Lê Diệp Kiều Trang, Superstrata là chiếc xe đạp sợi carbon nguyên khối đầu tiên trên thế giới. Phía Arevo Việt Nam đã từng công bố 2 phiên bản Superstrata, gồm Superstrata Terra, loại xe nhẹ có thể tùy chỉnh nhiều kiểu ngồi khác nhau và Superstrata Ion, loại xe phong cách đơn giản có thể di chuyển khoảng 90km. Giá trên website của hai phiên bản lần lượt là 2.799 USD/chiếc và 3.999 USD/chiếc. Trước đó đã có chương trình giảm giá cho những khách đặt hàng trước khi xe chính thức xuất xưởng.
Hồi tháng 01/2021, Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM (SHTP) đã trao chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án sản xuất máy in 3D và dịch vụ phần mềm, dịch vụ sản xuất sản phẩm trên các máy in 3D sử dụng vật liệu polymer sợi carbon của Arevo Việt Nam, tổng vốn đầu tư 19,5 triệu USD. Arevo hoạt động tại 3 quốc gia gồm: Mỹ, Nhật Bản và Việt Nam. Về Arevo Việt Nam, chi nhánh này được thành lập tháng 11/2020 với tên gọi đầy đủ Công ty TNHH Arevo Việt Nam. Ông Sonny Vũ và bà Trang tiếp tục phụ trách lãnh đạo công ty.
Lùm xùm về chất lượng sản phẩm và dịch vụ chăm sóc ‘nhà tài trợ’
Những bình luận không tích cực về Avero (Ảnh: Vietnam Business Insider)
Theo quảng cáo, sản phẩm sở hữu khung xe không dùng vít, nối hay dán mà chỉ duy nhất một khối sợi carbon chuẩn công nghiệp. Khung xe nhẹ hơn hai chai nước và tổng trọng lượng chiếc xe dưới 1 kg. Trên website bán hàng, xe đạp do Arevo phát triển có giá từ 2.800 USD tới 3.500 USD (khoảng hơn 65 triệu đồng – hơn 82 triệu đồng).
Tuy nhiên, thời gian gần đây, dự án của vợ chồng bà Lê Diệp Kiều Trang nhận được nhiều tin tức không mấy tích cực. Nhiều người lên tiếng tố sản phẩm xe đạp Superstrata của Arevo kém chất lượng và dịch vụ chăm sóc khách hàng của công ty cũng không tốt. Cụ thể, khi khách hàng nhận được xe và đem cho thợ lắp ráp thì nhận được đánh giá “chất lượng sơn rất kém, đĩa trước có một vết lõm lớn và không hoạt động đúng, phanh sau có vấn đề, lốp xe quá lớn so với khung, v.v.”.
Trên các diễn đàn, khách hàng than phiền rất nhiều về việc công ty “khất” giao hàng lần lượt từ năm này sang năm khác. Đặc biệt, có khách hàng đặt xe từ tháng 4/2020, sau 5 lần hứa hẹn kéo dài đến tháng 5/2023, Arevo vẫn chưa thể giao hàng và cũng lờ luôn việc hoàn tiền. Trên facebook cá nhân Christy Le của mình, bà Trang cho biết Arevo có kênh hỗ trợ tại địa chỉ heidi@superstrata.bike. Song, cung cấp email là việc của bà Trang, dịch vụ chăm sóc khách hàng không hồi đáp lại email của khách hàng là việc của công ty.
Mập mờ giữa ‘tài trợ’ và ‘mua bán’ cùng lời nói bất nhất của vị CEO
Lời mời mua xe đạp của bà Lê Diệp Kiều Trang năm 2020 (Ảnh: Vietnambiz)
Ngày 10/10/2020, là ngày cuối cùng trong chiến dịch gọi vốn cho dự án xe đạp in 3D bằng sợi carbon Superstrata của bà Trang cùng cộng sự, kết thúc trên trang Indiegogo. Cùng ngày, trên Facebook cá nhân, bà Trang đã đăng thông báo (bằng tiếng Việt) kêu gọi mọi người lên Indiegogo để mua xe đạp được giảm nửa giá. Tuy nhiên, sau những ồn ào về chất lượng sản phẩm và cách làm việc thiếu chuyên nghiệp của đội ngũ Arevo – đơn vị phát triển xe đạp Superstrata, ngày 3/7/2023 trả lời phỏng vấn tờ Thanh Niên, bà Lê Diệp Kiều Trang lại cho biết đây chỉ là ‘donation’ (tài trợ) chứ không phải ‘shopping’ (mua hàng).
Cụ thể, bà Trang nói rằng, “Đối với người dùng Việt Nam, có lẽ do thấy giao diện của các đơn vị gọi vốn cộng đồng này khá giống với giao diện thương mại điện tử, nên khi có những thông báo bằng tiếng Anh giải thích rõ đây là ‘donation’ (tài trợ) chứ không phải là ‘shopping’ (mua hàng), các bạn đã bỏ qua, không lưu ý. Tôi nghĩ đây là điểm mấu chốt khác biệt về kỳ vọng dẫn tới những lùm xùm trong thời gian qua”. Như vậy, có thể thấy chỉ sau hai năm, quan điểm của bà Trang về việc người dùng góp tiền cho dự án khởi nghiệp trên Indiegogo đã có sự thay đổi, bất nhất.
Trên Indiegogo, tiền thành viên bỏ ra được xác định là tài trợ vốn, có thể lấy lại hoặc không, đó là thông tin đã được nền tảng cảnh báo trước khi bấm xác thực chuyển tiền. Arevo sau khi được góp vốn đã dẫn người dùng có nhu cầu nhận sản phẩm sang website để lên đơn, thanh toán ở một địa chỉ khác, sử dụng hóa đơn xác thực khác Indiegogo và dùng các từ như ‘order’ (đặt hàng), ‘shopping’ (mua sắm) khi đề cập tới giao dịch đôi bên, chính điều này làm cho cộng đồng hiểu đây đang là hoạt động của bên mua – bên bán.
Hàng loạt các startup của ‘cặp đôi vàng’ bị khoá gọi vốn
Một góc nhà máy của Arevo Việt Nam tại Khu công nghệ cao TPHCM (SHTP) (Ảnh: Báo Lao động)
Trên trang gây quỹ cộng đồng Indiegogo, dự án Scotsman All-Carbon Fiber Scooter liên quan của ông Sonny Vũ đã bị dừng hoạt động. Dự án sản xuất xe scooter hoàn toàn bằng sợi carbon có tên Scotsman được giới thiệu là chiếc xe có trợ lực kép đầu tiên trên thế giới và đang trong giai đoạn nguyên mẫu, chưa sản xuất. Lý do Indiegogo đưa ra là “chiến dịch đang được xem xét và không chấp nhận đóng góp”.
Ngày 17/5/2023, ông Nguyễn Anh Thi, Trưởng Ban quản lý Khu công nghệ cao TPHCM (SHTP) đã ký văn bản xác nhận về việc công ty Arevo Việt Nam, chủ thương hiệu xe đạp carbon SuperStrata của hai vợ chồng bà Lê Diệp Kiều Trang đã ngưng hoạt động tại SHTP theo hồ sơ xin ngưng hoạt động của doanh nghiệp này gửi vào hôm 15/5/2023.
Nguyên nhân ngừng hoạt động của Arevo đến từ những khó khăn trong việc sản xuất vật liệu sợi carbon dùng để in 3D cũng như việc chống chọi với dịch bệnh COVID-19 trong thời gian dài đã làm doanh nghiệp không còn đủ khả năng để duy trì tiếp tục đội ngũ nghiên cứu và phát triển.
HÌnh thức đầu tư đầy rủi ro hay tất cả chỉ là một vụ lừa đảo tinh vi?
Một góc xưởng lắp ráp xe đạp Superstrata (Ảnh: Vn Economy)
Đến thời điểm ngừng hoạt động, doanh nghiệp đã chi 165,59 tỷ đồng (chiếm 35,9% tổng vốn đầu tư đăng ký), trong đó Arevo Inc (Hoa Kỳ) góp 23,03 tỷ đồng, 142,56 tỷ đồng là phần vốn huy động từ cổ đông.Arevo Việt Nam đã đầu tư hơn 22 tỷ đồng cho máy móc thiết bị, gần 8 tỷ đồng thi công nhà xưởng, các khoản thuế và phí và tiền thuê đất đã nộp là hơn 28 tỷ đồng. Hiện công ty còn nghĩa vụ thanh toán khoản vay 142,5 tỷ đồng từ Arevo Inc.
Hiện tại, Avero bị nhiều người tố lừa đảo và có nguy cơ bị kiện. Tuy nhiên, theo một chuyên gia truyền thông, đây không phải là vụ ‘lừa đảo’ như nhiều bình luận trên mạng xã hội, đây đúng hơn là thất bại về một ý tưởng khởi nghiệp. Song, cái sai lớn nhất ở đây là sự im lặng quá lâu của chủ dự án cũng như một số hành động mang tính bột phát cá nhân chưa phù hợp với sự bức xúc của cộng đồng. Nếu chủ dự án chủ động chia sẻ thông tin nhiều hơn, rõ ràng và chuyên nghiệp hơn từ sớm, có lẽ mọi chuyện sẽ không nặng nề như hôm nay.
Thực tế, hình thức gọi vốn cộng đồng (Crowdfunding) mà bà Trang sử dụng cho dự án Superstrata không an toàn với nhà đầu tư. Nền tảng gây vốn cộng đồng Indiegogo nhiều lần nhấn mạnh crowdfunding là hình thức đầu tư có rủi ro. Nền tảng lưu ý tất cả khoản tài trợ mang tính chất tự nguyện, theo quyết định cá nhân và khả năng chấp nhận rủi ro của nhà tài trợ.
Giang Nguyễn (Tổng hợp)
