Tăng trưởng GRDP quý I và quý II của tỉnh Bắc Ninh giảm sâu chủ yếu do khu vực công nghiệp sụt giảm. Các ngành này tăng trưởng âm, thậm chí âm rất nhiều như ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học. Được biết, động lực kinh tế của Bắc Ninh trong nhiều năm nay là khu vực FDI trong khi đầu tư công của tỉnh này lại tỏ ra “khiêm tốn”. Mặc dù FDI là động lực quan trọng để phát triển kinh tế nhưng nhiều chuyên gia cũng từng đánh giá sự phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu của khối FDI tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Hai quý liên tiếp tăng trưởng GRDP âm “khủng”
Hai quý tăng trưởng GRDP âm của Bắc Ninh (Nguồn: Vn Express, VOV)
Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, trong quý I/2023, cả nước có 5 tỉnh, thành phố tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) âm. Riêng Bắc Ninh – tỉnh mạnh về sản xuất công nghiệp – lại có mức tăng trưởng thấp nhất cả nước (-11,85%). Tăng trưởng quý I của Bắc Ninh giảm sâu chủ yếu do khu vực công nghiệp sụt giảm. Các ngành này tăng trưởng âm, thậm chí âm rất nhiều như ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học.
Động lực kinh tế của Bắc Ninh trong nhiều năm nay là khu vực FDI, khu vực doanh nghiệp trong nước nhỏ bé và rất manh mún. Khi khu vực FDI gặp trục trặc dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp của tỉnh bị cắt giảm đơn hàng hoặc đơn hàng lẻ tẻ nên buộc phải thu hẹp quy mô sản xuất. Tình trạng doanh nghiệp giải thể, người lao động buộc phải nghỉ việc hoặc giảm giờ làm đã xảy ra phổ biến ở nhiều doanh nghiệp.
Nếu quý I, GRDP giảm 11,39% (thấp nhất cả nước) thì quý II mức giảm là 13,84%, tính chung giảm 12,59%. Nguyên nhân chính là sức mua trên thị trường quốc tế với một số sản phẩm thuộc nhóm ngành điện tử giảm; sự thiếu hụt nguồn cung và giá nguyên liệu, vật tư tăng cũng tác động lớn.
Vai trò quan trọng của FDI
Ảnh minh họa (Nguồn: Báo Lao động)
Theo Viện Các vấn đề quốc tế Australia, FDI đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam vài thập kỷ qua. Ngân hàng Thế giới cho biết, dòng vốn FDI vào Việt Nam đạt hơn 16 tỷ USD năm 2020 theo giá trị danh nghĩa. Ngay cả khi điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng trưởng này đạt đỉnh vào năm 2022. Có vẻ như năm 2023 một lần nữa sẽ là năm kỷ lục.
Trong quý I/2023, dòng vốn FDI vào Việt Nam đạt 10,13 tỷ USD, tăng 18,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng vốn đăng ký cấp mới trong quý I/2023 là 5,45 tỷ USD. Điều này đã giúp duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng của Việt Nam, đạt trung bình 6,8%/năm từ năm 2016 đến năm 2019, đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực. Tuy nhiên, nếu xem FDI như một phần của hoạt động kinh tế tổng thể tính theo GDP, thì bức tranh kém ấn tượng hơn. Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, tỷ trọng FDI trong GDP dao động quanh mức 5%.
Những rủi ro tiềm ẩn khi phụ thuộc vào FDI
Bà Phạm Chi Lan (Nguồn: Vn Economy)
Chuyên gia kinh tế kỳ cựu – bà Phạm Chi Lan từng rất lo ngại khi Việt Nam mở rộng quá nhiều các Hiệp định thương mại tự do (FTA) với bên ngoài nhưng quên việc bảo vệ thị trường trong nước. Theo bà, các nhà đầu tư nước ngoài trở thành khối xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam chiếm tới 70% thành tích xuất khẩu. Tức là 18 nghìn nhà đầu tư nước ngoài họ làm ra 70% xuất khẩu, còn lại 90 triệu dân Việt Nam chỉ có 30% trong xuất khẩu. Ngoài nhân tố xuất khẩu, nghịch lý ở chỗ chúng ta đang trói doanh nghiệp trong nước để doanh nghiệp nước ngoài vào chiếm lĩnh thị trường Việt Nam.
Khi mà doanh nghiệp Việt Nam chưa tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu mà chỉ là nơi gia công sẽ khiến Việt Nam dễ bị ảnh hưởng từ những cú sốc từ bên ngoài. “Chúng ta có nhiều sản phẩm ‘make in Việt Nam” nhưng chủ yếu nước ngoài làm hết. Nếu cứ trông cậy vào đầu tư nước ngoài mà không tự phát triển, không tự lực, mãi mãi đi theo họ thì sẽ bị đẩy vào thế khó. Do đó, phải lớn mạnh hơn bằng cách xây dựng thương hiệu mạnh hơn về công nghiệp cho riêng mình”, Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư nước ngoài cho biết.
Giang Nguyễn (Tổng hợp)
