Apple vừa qua cho hay họ sẽ phát hành một tính năng mới vào mùa thu này cho iPhone, Mac và iPad, được thiết kế để bảo vệ người dùng có nguy cơ gặp rủi ro cao như nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền khỏi các phần mềm gián điệp tinh vi có liên quan đến hành vi vi phạm nhân quyền.
Đây là một trong những bước đi đột phá của công ty công nghệ lớn này nhằm chống lại ngành công nghiệp phần mềm gián điệp sinh lời, nơi mà các công cụ của chúng có thể đột nhập vào các thiết bị cả khi nạn nhân không nhấp vào xem bất cứ thứ gì. Điều này cũng đã xảy ra khi chính quyền Biden tiếp tục cố gắng hạn chế việc sử dụng phần mềm gián điệp.
Tính năng mới, được gọi là Lockdown Mode, sẽ cho phép bất kỳ ai, chỉ bằng một nút click, có thể ngăn chặn hiệu quả các bộ phận của iPhone và các thiết bị khác khỏi bị tấn công, bao gồm tệp đính kèm trên email và những cuộc gọi FaceTime không mong muốn.
Sẽ có một vài điểm trừ đối với người dùng khi họ để Lockdown Mode. Chủ sở hữu thiết bị sẽ không thể sử dụng một số tính năng nhất định của Apple như kết nối vật lý với các máy tính khác khi điện thoại ở chế độ khóa màn hình hoặc đăng ký vào các chương trình quản lý thiết bị di động mà một số chủ quản sử dụng để quản lý điện thoại trong cơ quan.
Có hơn một tỷ chiếc iPhone trên khắp thế giới và tính năng mới này chỉ dành cho “một phần rất nhỏ” người dùng Apple đã bị phần mềm gián điệp nhắm làm mục tiêu. Apple từ chối nêu rõ số lượng khách hàng đã bị phần mềm gián điệp nhắm tới với lý do các vụ kiện tụng vẫn đang diễn ra. Nhưng công ty cho biết hiện Apple đã cảnh báo khách hàng ở khoảng 150 quốc gia rằng có thể họ đã bị phần mềm gián điệp nhắm đến. Android, hệ điều hành di động của Google và được sử dụng rộng rãi nhất, cũng phải đối đầu với phần mềm gián điệp.
Thông báo này là sự ngầm thừa nhận phần mềm gián điệp là một vấn đề toàn cầu khiến các tài năng kỹ thuật hàng đầu tại các công ty giám sát như NSO Group và các gã khổng lồ công nghệ đối đầu với nhau. Các nhà sản xuất phần mềm gián điệp có thể sẽ cố gắng tìm cách phá vỡ Lockdown Mode. Để giải quyết điều đó, Apple cho biết họ sẽ trả cho các nhà nghiên cứu bảo mật phát hiện ra được các lỗ hổng trong tính năng mới số tiền lên đến 2 triệu USD.
Trong khi Apple tiếp tục nhấn mạnh rằng phần mềm gián điệp hiếm khi xâm nhập được vào thiết bị của họ thì cũng đã có một vài trường hợp nổi tiếng xảy ra. Tháng 9 năm ngoái, Apple đã phát hành một bản cập nhật quan trọng cho hệ điều hành của mình sau khi phát hiện ra rằng phần mềm gián điệp được cho là do NSO Group phát triển đã được sử dụng để theo dõi một nhà lãnh đạo phong trào phản chiến người Ả Rập Xê Út. Apple sau đó đã kiện NSO Group với cáo buộc vi phạm luật chống xâm nhập liên bang. NSO Group từ lâu đã khẳng định rằng họ chỉ bán phần mềm của mình cho những người dùng được ủy quyền cho các mục đích thực thi pháp luật và chống khủng bố.
Từ Maroc tới Mexico rồi đến Singapore, các chuyên gia pháp lý kỹ thuật số đã phát hiện ra phần mềm gián điệp nhắm mục tiêu vào nhiều nền tảng công nghệ, được xây dựng bởi một loạt người chào hàng và đang được sử dụng để theo dõi chuyển động của nhiều nhà hoạt động nhân quyền, nhân viên đại sứ quán và các mục tiêu khác. Theo một cuộc điều tra năm 2019 của Citizen Lab- một trung tâm nghiên cứu quyền về dữ liệu tại Đại học Toronto, một mục tiêu điển hình được cho là vợ của một nhà báo Mexico đang nghiên cứu về các băng đảng ma túy đã bị giết.
Giám đốc Phòng thí nghiệm Citizen Ron Deibert phát ngôn với các nhà báo tuần này trước khi thông báo về Lockdown Mode: “Hiện có những bằng chứng không thể phủ nhận rằng ngành công nghiệp phần mềm gián điệp tay sai đang tạo điều kiện cho việc lây lan các hoạt động độc tài và góp phần vào việc vi phạm nhân quyền hàng loạt.”
Apple cũng cho biết vào hôm thứ Tư rằng họ đã trao 10 triệu đô la cho Quỹ Nhân phẩm và Công lý nhằm hỗ trợ các nỗ lực điều tra và xây dựng nhận thức về phần mềm gián điệp. (Deibert nằm trong ban cố vấn của quỹ tài trợ đó.)
Chính quyền Biden đã cố gắng ngăn chặn sự gia tăng của phần mềm gián điệp bằng cách thêm NSO Group và Candiru, một nhà cung cấp khác của Israel, vào danh sách của Bộ Thương mại nhằm hạn chế hoạt động kinh doanh của Hoa Kỳ với các công ty này.
Mối đe dọa tiềm tàng đến nền an ninh quốc gia gây ra bởi phần mềm gián điệp đã trở thành tâm điểm kể từ khi iPhone của khoảng chục nhân viên Bộ Ngoại giao Mỹ làm việc tại châu Phi bị tấn công bằng những chiêutrò đặc trưng của NSO Group.
Người phát ngôn của NSO Group cho biết trong một phản hồi vào thời điểm đó rằng khi công ty biết được sự cố, họ “quyết định chấm dứt ngay lập tức quyền truy cập của khách hàng có liên quan vào hệ thống, do mức độ nghiêm trọng của các cáo buộc.” Người phát ngôn cũng cho biết họ không nhận ra “bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy các công cụ của NSO đã được sử dụng trong trường hợp này.”
Bài: Việt Hương – edition.cnn.com
