Từ ngày 1/1/2024, chính sách thuế tối thiểu toàn cầu 15% có hiệu lực. Việc này sẽ khiến các chính sách ưu đãi thuế hiện tại của Việt Nam trở nên kém hấp dẫn với các nhà đầu tư là các tập đoàn công ty đa quốc gia, ảnh hưởng lớn đến vị thế cạnh tranh. Điều này đòi hỏi Việt Nam cần có những giải pháp ứng phó kịp thời trước những tác động tiêu cực có thể xảy ra.
Thuế tối thiểu toàn cầu là gì?
Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ
Chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu (gọi tắt là “thuế tối thiểu toàn cầu”) là một trong hai trụ cột chính của Chương trình chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển dịch lợi nhuận (BEPS) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) khởi xướng và đã được hơn 140 quốc gia đồng thuận.
Theo đó, mức thuế tối thiểu toàn cầu là 15%, áp dụng đối với các công ty đa quốc gia có tổng doanh thu từ 750 triệu EUR hay 800 triệu USD (khoảng 19.500 tỷ đồng) trở lên trong 2 năm của 4 năm liền kề gần nhất.
Điều này có nghĩa, khi các công ty này đi đầu tư ở nước ngoài mà nộp thuế thu nhập tại nước đầu tư dưới mức 15% thì sẽ phải nộp phần chênh lệch tại nước nơi họ có trụ sở chính.
OECD dự tính với việc áp dụng trụ cột 2, tổng nguồn thu thuế toàn cầu từ các công ty đa quốc gia sẽ tăng lên 220 tỷ USD.
Hai mặt tích cực và tiêu cực của thuế tối thiểu toàn cầu
Ảnh: Báo Điện tử Đảng cộng sản Việt Nam
Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu sẽ làm giảm sự cạnh tranh trong thu hút đầu tư tại các quốc gia đang phát triển, vốn chủ yếu dựa vào ưu đãi thuế để thu hút vốn FDI.
Quốc gia có hiệu quả thu thuế thấp sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn. Ngược lại, các quốc gia có thuế suất trung bình hoặc trên mức trung bình với một nguồn thu thuế lớn (mức ưu đãi thuế ít) sẽ ít bị ảnh hưởng. Các quốc gia phát triển có thể là bên hưởng lợi nhiều hơn từ thuế tối thiểu toàn cầu.
Thuế tối thiểu toàn cầu sẽ tác động cả tích cực và tiêu cực đối với kinh tế Việt Nam.
Ở góc độ tích cực, việc áp dụng sẽ góp phần tăng cường hội nhập quốc tế của Việt Nam, cải cách hệ thống thuế theo hướng phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế; góp phần tăng nguồn thu từ thuế, hạn chế các hiện tượng trốn, tránh thuế, chuyển giá… của các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam.
Trái lại, sức cạnh tranh trong thu hút vốn FDI của Việt Nam có thể bị ảnh hưởng trong ngắn hạn khi chính sách ưu đãi thuế thay đổi; các chi phí cải cách hệ thống quản lý thuế có thể phát sinh.
Việt Nam chuẩn bị những gì để ứng phó với Thuế tối thiểu toàn cầu?
Ảnh: The Saigon Times
Để áp dụng Thuế tối thiểu toàn cầu, các nước cần đưa ra các quy định phù hợp vào trong hệ thống pháp luật.
Hiện nay, Tổng cục Thuế được Bộ Tài chính giao nhiệm vụ nghiên cứu đưa ra các quy định phù hợp trong hệ thống pháp luật. Vừa qua, ngành đã tham mưu cho Bộ Tài chính tổ chức và phối hợp với các bộ, ngành và Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội tổ chức các hội nghị, hội thảo trong nước và quốc tế, để nghiên cứu các giải pháp để báo cáo Bộ Tài chính, Chính phủ, Quốc hội các phương án triển khai.
Thời gian tới, Tổng cục Thuế sẽ tăng cường công tác tham mưu cho Bộ Tài chính hệ thống các văn bản của Quốc hội, Chính phủ về quy định áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu theo đúng hướng dẫn của OECD (như: Quy định mẫu, Tài liệu diễn giải, Hướng dẫn hành chính, Hướng dẫn quy định miễn trừ và giảm phạt và các văn bản quy định chi tiết khác do Diễn đàn hợp tác chung OECD/G20 về quy định chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận ban hành).
Trong đó, các nội dung tập trung vào đề xuất áp dụng quy định về thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn và quy định về tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR).
Giang Nguyễn (Tổng hợp)
