Fed đã luôn theo dõi chặt chẽ các rủi ro có thể khiến quá trình kiềm chế lạm phát trở nên khó khăn hơn, chẳng hạn như nhu cầu tiêu dùng cao gây áp lực tăng giá và những ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông đối với giá dầu. Bên cạnh đó, ngân hàng trung ương Mỹ cũng rất chú ý đến việc liệu người Mỹ có còn niềm tin rằng lạm phát cuối cùng sẽ trở lại bình thường hay không. Và niềm tin đó dường như đang bị xói mòn.
Cuộc khảo sát người tiêu dùng mới nhất của Đại học Michigan công bố ngày 10/11 cho thấy kỳ vọng lạm phát dài hạn của người Mỹ đã tăng lên 3,2% trong tháng này, mức cao nhất kể từ năm 2011.
Và những nhận thức đó có thể tiếp tục trở nên tồi tệ hơn nếu Fed phải mất nhiều thời gian hơn để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%. Các quan chức Fed không kỳ vọng lạm phát sẽ đạt 2% cho đến năm 2026, theo dự báo kinh tế mới nhất được công bố vào tháng 9.
Nếu có một điều gì đó có thể khiến Fed rung chuyển, thì đó sẽ là kỳ vọng lạm phát ngày càng tồi tệ.
“Nếu chúng tôi nhận thấy người tiêu dùng hoặc doanh nghiệp thực sự bắt đầu cảm thấy mức lạm phát dài hạn đó… đang tăng lên, nếu đó là kỳ vọng của họ, thì chúng tôi phải hành động và kiểm soát điều đó,” Chủ tịch Fed bang Atlanta, Raphael Bostic nói với Bloomberg vào đầu tháng này.
Nếu người Mỹ mất niềm tin về khả năng trở lại mức bình thường của lạm phát, điều đó sẽ khiến Fed phải thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa – bằng cách tăng lãi suất hoặc giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn dự kiến.
Lãi suất cho vay chuẩn của Fed hiện đang ở mức cao nhất trong 22 năm và các nhà đầu tư đã kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn.
Luke Tilley, nhà kinh tế trưởng tại Wilmington Trust Investment Advisors, nói với CNN: “Tôi đã làm việc tại Fed trong sáu năm và nếu kỳ vọng lạm phát tăng cao hơn và chúng không nằm trong tầm kiểm soát, Fed chắc chắn sẽ hành động”.
“Đó là điều khiến họ khó ngủ vào ban đêm. Họ không mất ngủ vì các cuộc suy thoái đến rồi đi, nhưng họ mất ngủ vì kỳ vọng lạm phát dài hạn tăng cao hơn,” ông nói.
Không rõ liệu kỳ vọng lạm phát có tiếp tục xấu đi hay không và Fed đang xem xét một loạt các cuộc khảo sát, không chỉ của Đại học Michigan. Nhưng cuộc khảo sát của trường đại học này là một trong những cuộc khảo sát được các nhà đầu tư và nhà kinh tế quan tâm nhất.
Fed đặc biệt tập trung vào kỳ vọng lạm phát dài hạn và Chủ tịch Fed Jerome Powell đề cập đến nhận thức về lạm phát của người Mỹ tại mỗi cuộc họp báo sau khi các quan chức thiết lập chính sách tiền tệ (diễn ra 8 lần một năm).
Trong cuộc họp báo gần đây nhất sau cuộc họp vào đầu tháng này sau khi các quan chức bỏ phiếu giữ lãi suất ổn định, Powell cho biết “kỳ vọng lạm phát dài hạn dường như vẫn được giữ vững”.
Nhưng đồng hồ đang điểm, lạm phát vẫn ở mức trên 2% và một số nhà kinh tế tin rằng chặng đường cuối cùng trong cuộc chiến chống lạm phát của Fed có thể là khó khăn nhất.
“Tôi vẫn sẵn sàng ủng hộ việc tăng lãi suất quỹ liên bang tại cuộc họp trong tương lai nếu dữ liệu sắp tới cho thấy tiến trình về lạm phát bị đình trệ hoặc không đủ để đưa lạm phát xuống 2% một cách kịp thời,” Thống đốc Fed Michelle Bowman, một trong những quan chức của Fed cho biết.
Lạm phát cố định có thể làm mất đi kỳ vọng lạm phát hoặc gây ra sự suy giảm nhất quán trong nhận thức của người Mỹ về lạm phát. Nhưng không rõ sẽ mất bao lâu để lạm phát cao kéo dài gây ra điều đó.
Tilley cho biết “Fed đang quá bi quan” khi kỳ vọng lạm phát sẽ không đạt mức 2% cho đến năm 2026.
Theo Fed New York, suy cho cùng, Fed chỉ cần duy trì niềm tin rằng con quái vật lạm phát một ngày nào đó sẽ biến mất, và sự suy giảm ổn định của lạm phát trong năm qua cho đến nay đã giúp ích cho vấn đề đó.
Một phân tích gần đây của ngân hàng về quan điểm của người tiêu dùng đối với lạm phát cho thấy “người tiêu dùng ngày nay biết đủ về Cục Dự trữ Liên bang để nhận ra các chính sách của cơ quan này là yếu tố quan trọng nhất đằng sau sự sụt giảm lạm phát gần đây và dự kiến trong tương lai”.
Fed có lẽ chỉ cần tiếp tục chứng minh rằng họ đang đạt được tiến bộ trong cuộc chiến chống lạm phát lịch sử.
Drew Matus, giám đốc chiến lược thị trường tại MetLife Investment Management, nói với CNN: “Tôi nghĩ 2% chỉ là một con số vì điều có ý nghĩa hơn là hướng di chuyển hơn là nơi họ đến trước khi chuyến đi kết thúc. Fed thực sự chỉ muốn mọi người đừng mong đợi lạm phát sẽ ở mức 4% mãi mãi.”
Vậy điều gì đã giúp kiểm soát kỳ vọng lạm phát lâu dài như vậy? Matus nói đó có thể chỉ là nỗi nhớ.
“Mọi người muốn tin rằng tương lai sẽ giống như quá khứ tốt đẹp vì đó là thứ mà bộ não có thể tự xử lý được,” ông nói. “Họ đang cố gắng hiện thực hóa ký ức của mình khi mọi thứ có giá phải chăng hơn và điều mà Fed thực sự phải đề phòng là nguy cơ xảy ra cú sốc lạm phát ngay lúc này”.
Bài: Hiếu Võ – Theo CNN
