Trong vài tháng qua, tất cả chúng ta có thể đã đọc hàng loạt bài báo về cái cách trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thay thế các loại công việc khác nhau, trong đó có cả những công việc thường được thực hiện bởi những người lao động trí óc và có trình độ kỹ thuật cao. Tuy nhiên, vẫn còn đó một nhiệm vụ cụ thể đã sẽ gây khó dễ cho AI – dự đoán chính xác kết quả thị trường chứng khoán. Theo nhiều cách, điều này có thể hiểu được vì nó liên quan đến việc dự đoán xác suất về một nhóm lớn và phức tạp như giới đầu tư và trader sẽ quyết định mua hoặc bán, bán khống hay mua bán như thế nào.
Gần đây, một bài báo được xuất bản vào tháng 3 năm 2023 đã chỉ ra rằng Chat GPT thực sự có thể dự đoán và giải mã “Fedspeak”, những tuyên bố gián tiếp lan man mà Fed đưa ra vào cuối mỗi cuộc họp của FOMC. Có vẻ như Chat GPT đã tìm thấy thông lệ và thực sự có thể giải mã những bài phát biểu này khá tốt. Nhưng tiện liệu được hành động của Fed vẫn là chưa đủ để dự đoán được phản ứng của thị trường.
AI và xác suất ngẫu nhiên
Có nhiều loại AI khác nhau. Một số dựa trên quy tắc, nghĩa là chúng đưa ra quyết định dựa trên các quy tắc được lập trình. Những dạng khác sử dụng một thứ gọi là mạng lưới thần kinh, được mô phỏng theo cách thức hoạt động của bộ não chúng ta.
Trí tuệ nhân tạo hiện tại như ChatGPT sử dụng dữ liệu đào tạo lớn được kiểm soát một cách lý tưởng để học hỏi khi nó chọn các mẫu. Khi nó biết những khuôn mẫu này, thì nó có thể suy ra một điều gì đó có thể diễn ra như thế nào, giả sử rằng các hành động tiếp theo ít nhiều sẽ tuân theo các hành động trước đó với một số ngẫu nhiên cho phép.
Có một thứ trong thống kê gọi là xác suất ngẫu nhiên. Điều đó có nghĩa là mặc dù bạn không thể dự đoán giá một cách chính xác, nhưng bạn biết rằng ít nhất nó tuân theo xác suất ngẫu nhiên và ít nhiều bạn có thể xác định xác suất của một mức giá cụ thể là bao nhiêu.
Động lực cá nhân và phương pháp tiếp cận trong giao dịch
Mỗi nhà đầu tư và trader đều có cho mình một động lực riêng. Người ta có thể chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền từ sự dao động giá hàng ngày lên hoặc xuống. Số khác có thể muốn đầu tư dài hạn và chỉ quan tâm đến xu hướng mở rộng của giá, bỏ qua sự biến động của biên độ giá hàng ngày. Lại có những người muốn bán khống một loại cổ phiếu hoặc tiền điện tử cụ thể chỉ để phá giá.
Trader kỹ thuật
Các trader kỹ thuật là những người chuyên sử dụng kỹ thuật như phương pháp Wyckoff, chỉ báo bollinger, sóng Elliott và nhiều thứ khác. Các trader kỹ thuật thuần túy không thực sự quan tâm đến tin tức hoặc các sự kiện bên ngoài. Họ chỉ nhìn vào biểu đồ và biến động giá.
Phân tích cơ bản
Tuy nhiên, cũng có nhiều người thích phân tích cơ bản. Họ quan tâm đến những gì đang xảy ra trên thế giới về mặt tin tức có thể ảnh hưởng đến cung và cầu hàng hóa và những diễn biến đó có thể ảnh hưởng đến triển vọng kinh doanh như thế nào. Sẽ có một cuộc suy thoái, lạm phát, giảm phát hay đình trệ? Chỉ số CPI, triển vọng việc làm và các chỉ số khác như tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) cao hay thấp?
Phân tích cơ bản liên quan đến việc cố gắng hiểu thời cuộc và cách nó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu hoặc tiền điện tử. Ví dụ: nếu một cổ phiếu giữ nguyên giá hiện tại bất chấp suy thoái kinh tế được dự báo, điều đó sẽ làm giảm ước tính thu nhập cho các giao dịch mua tùy ý mà công ty thực hiện. Sau đó, hầu hết các nhà đầu tư có thể sẽ bán khống cổ phiếu nếu nó tiếp tục tăng cao hơn.
Nhà đầu tư trái ngược
Các nhà đầu tư trái ngược có thể được gọi theo một cách khác là whale. Whale (cá voi) là những nhà đầu tư có nhiều tiền để mua hoặc có nhiều cổ phiếu hay tiền điện tử để bán. Họ muốn đi ngược trào lưu. Họ có thể bán khống khi giá cổ phiếu tăng lên một mức định, nghĩa là họ đang đặt cược rằng nó sẽ giảm nếu mọi người tích lũy. Hoặc họ có thể mua, nghĩa là họ đang đặt cược rằng nó sẽ tăng lên nếu mọi người đều bán. Bất kỳ nỗ lực nào để dự đoán hướng đi của thị trường sẽ phải thực hiện những cân nhắc đó.
Thông tin bất cân xứng
Phần mềm giao dịch hiện đại thực sự có thể cho bạn thấy số lượng lệnh mua và bán. Chỉ từ điều đó, bạn hoặc nhóm có thể quyết định một cách trực quan xem một cổ phiếu sắp tăng hay giảm. Trí tuệ nhân tạo cũng có thể tính đến điều đó đối với các biến động giá ngắn hạn, đặc biệt nếu các tiên tri (nguồn cấp dữ liệu giá phần mềm) là chính xác và kịp thời.
Tuy nhiên, chúng ta có thể nói một cách an toàn rằng hầu hết các nhà đầu tư nhỏ lẻ không thực sự là những trader cơ bản hoặc kỹ thuật chuyên nghiệp. Thường có thông tin bất đối xứng vì các nhà đầu tư và trader nhỏ thông thường thường không biết bức tranh toàn cảnh về tiền điện tử hoặc chứng khoán.
Những người trong các quỹ phòng hộ lớn có xu hướng biết nhiều hơn về những gì họ đang làm. Họ có thể là những trader cơ bản hoặc kỹ thuật. Họ cũng có thể là những nhà đầu tư nắm giữ dài hạn như Cathie Wood của Ark Invest hoặc những người bán khống như Michael Burry của The Big Short chẳng hạn. Do số lượng giao dịch, mua hoặc bán lớn nên họ có thể xoay chuyển cả thị trường, đặc biệt nếu thanh khoản thấp và có ít nhà giao dịch khác.
Thách thức đối với AI
Đó là khi một nhà giao dịch cá voi di chuyển ngược lại các mô hình điển hình về cách hầu hết người mua và người bán phù hợp với phân phối xác suất ngẫu nhiên là thách thức nhất đối với dự đoán AI.
Vì điều này, mặc dù công nghệ có thể cải thiện, nhưng điều không thể dự đoán được là liệu có điều gì đó bị phá vỡ và thay đổi phương trình cơ bản hay không—chẳng hạn như thông tin về việc FTX và Alameda lừa đảo.
Các yếu tố Thiên nga đen là những yếu tố bất ngờ xảy ra và làm trật bánh thị trường. Ngay cả Warren Buffett cũng đã nói trong cuộc họp cổ đông gần đây nhất của Berkshire Hathaway năm 2023 rằng không ai có thể đoán trước được mọi khả năng.
Cuối cùng, cách duy nhất để sẵn sàng cho những loại sự kiện này là linh hoạt về những yếu tố như tư duy, kỹ năng và nhiệm vụ. Đôi khi bạn cần phải từ bỏ kế hoạch ban đầu của mình và chơi những quân bài khả dĩ hơn. Nó giống như chiến tranh. Bạn có thể mô phỏng bao nhiêu khả năng tùy thích. Nhưng suy cho cùng, đôi khi cơ hội và hoàn cảnh lại mang đến cho bạn những thay đổi mà bạn cần sẵn sàng để thích ứng.
Mặc dù tôi nghĩ rằng dự đoán thị trường bằng AI có thể trở nên nhất quán hơn, nhưng sẽ luôn có các yếu tố Thiên nga đen và các nhà giao dịch cá voi, khiến cho ta không bao giờ có thể dự đoán được một cách chính xác.
Bài: Hiếu Võ – Theo Forbes
