Cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, Ben Bernanke, người đã dẫn dắt ngân hàng trung ương và nền kinh tế Mỹ vượt qua Đại suy thoái, cho rằng các ngân hàng trung ương hiện vẫn còn nhiều việc phải làm để giảm lạm phát.
Ông và nhà kinh tế học Olivier Blanchard cùng chia sẻ quan điểm trong một bài viết học thuật được công bố hôm thứ Ba (23/5) rằng công việc đó sẽ kéo theo tăng trưởng việc làm chậm lại, trái ngược với những kỳ vọng về một thị trường lao động có khả năng phục hồi phi thường.
Bộ đôi này không đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể về mức độ thất nghiệp cần phải tăng lên, nhưng họ gợi ý rằng Fed hiện tại có thể dàn xếp để thoát khỏi tình trạng khó khăn này mà không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Hoa Kỳ.
Bernanke và Blanchard viết trong bài báo: “Trong tương lai, với tình trạng thị trường lao động vẫn ở dưới mức bền vững và kỳ vọng lạm phát cao hơn một chút, chúng tôi kết luận rằng Fed khó có thể tránh làm chậm nền kinh tế để đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu”.
Kể từ khi rời Fed vào năm 2014, Bernanke đã là thành viên cấp cao xuất sắc tại Viện Brookings. Blanchard là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson.
Bài báo của họ lưu ý rằng lạm phát đã phát triển kể từ khi tăng vọt lên mức cao nhất trong 40 năm vào mùa hè năm 2022. Ban đầu, giá cả tăng vọt khi người tiêu dùng sử dụng các biện pháp kích thích từ Quốc hội và ngân hàng trung ương để chuyển chi tiêu từ dịch vụ sang hàng hóa, tạo ra sự tắc nghẽn trong nguồn cung và đẩy lạm phát .
Tuy nhiên, họ lưu ý rằng giai đoạn mới hiện đang được thúc đẩy bởi việc tăng lương nhằm bắt kịp với sự gia tăng giá cả. Tin tốt là những cú sốc như vậy nhìn chung có thể kiểm soát được, nhưng họ cho biết Fed cần tiếp tục cố gắng giải quyết tình hình lao động, trong đó tỷ lệ thất nghiệp ở mức 3,4% và vẫn còn khoảng 1,6 việc làm trên mỗi công nhân có sẵn.
Bernanke và Blanchard nói: “Phần lạm phát bắt nguồn từ sự phát triển quá nhanh của thị trường lao động chỉ có thể được đảo ngược bằng các chính sách giúp cung và cầu lao động cân bằng hơn”.
Một cái nhìn về về cả quá khứ lẫn tương lai
Tuy nhiên, bài viết nói nhiều về nguyên nhân gây ra sự gia tăng dẫn đến lạm phát hàng đầu được đo bằng chỉ số giá tiêu dùng trên 9% vào năm ngoái cũng như những gì xảy ra từ đây.
Hầu hết các nhà kinh tế đều đồng ý rằng sự kết hợp giữa hàng nghìn tỷ đô la chi tiêu của chính phủ kết hợp với lãi suất bằng 0 và gần 5 nghìn tỷ USD mua trái phiếu từ Fed đã khiến đồng bạc xanh tràn ngập trong nền kinh tế, làm giá cả tăng vọt.
Trong một diễn đàn hôm thứ Ba do Viện Brookings chủ trì, Bernanke, Blanchard và các nhà kinh tế và học giả nổi tiếng khác đã thảo luận về nguyên nhân gốc rễ và những gì các nhà hoạch định chính sách nên làm khi họ xem xét các chính sách cho tương lai.
Trong số các yếu tố được cân nhắc là yếu tố cung và cầu, mức độ ảnh hưởng của chính Covid-19 đến quyết định của người tiêu dùng và liệu khung chính sách mới mà Fed đã thông qua vào tháng 9 năm 2020 có đủ để đóng vai trò động lực thúc đẩy nền kinh tế hay không.
Jason Furman, cựu chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế và hiện là giáo sư kinh tế tại Đại học Harvard, cho biết: “Lỗi lầm lớn về mặt định lượng là chính sách tài khóa, đặc biệt là cho năm 2021. Tuy nhiên, các sai lầm khó dung thứ hơn lại nằm ở chính sách tiền tệ.”
“Tôi có kỳ vọng thấp hơn đối với chính sách tài khóa. Và khi họ hiểu đúng các tín hiệu, tôi đã rất ngạc nhiên,” ông nói thêm. “Chính sách tiền tệ thì lại mắc lỗi hết lần này đến lần khác. … Tôi thực sự có kỳ vọng cao hơn đối với Fed.”
Khi lạm phát tăng vượt qua mục tiêu 2% của Fed, các nhà hoạch định chính sách vẫn kiên trì gọi xu hướng này là “tạm thời” và không làm gì khác hơn là bắt đầu thảo luận khi nào họ sẽ giảm mua trái phiếu. Fed chỉ bắt đầu tăng lãi suất vào tháng 3 năm 2022, tròn một năm sau khi thước đo lạm phát ưa thích của họ vượt quá mục tiêu.
Kể từ đó, các nhà hoạch định chính sách đã tăng lãi suất cơ bản 10 lần với tổng cộng 5 điểm phần trăm, đưa lãi suất liên bang lên mức cao nhất trong gần 16 năm.
‘Lỗi chiến thuật’
Cựu Phó Chủ tịch Fed Richard Clarida, người từng làm việc trong Ủy ban Thị trường mở Liên bang trong thời kỳ lạm phát gia tăng, cho biết những sai lầm trong chính sách không phải đến từ việc tuân thủ quá mức khuôn khổ chính sách được thông qua vào năm 2020, diễn ra trong bối cảnh bất ổn chủng tộc trên khắp đất nước. Ông gọi sự do dự của Fed trong việc thắt chặt chính sách là “lỗi chiến thuật chứ không phải chiến lược” và cho rằng đó là “làn sương trong cuộc chiến”.
Ông cũng lưu ý rằng Fed hầu như không đơn độc: Nhiều ngân hàng trung ương toàn cầu khác đã chọn không tăng lãi suất trong bối cảnh lạm phát tăng đột biến.
Clarida cho biết: “Không có ngân hàng trung ương nào của các nền kinh tế tiên tiến bắt đầu tăng lãi suất cho đến khi lạm phát vượt quá mục tiêu. Tại sao điều này lại xảy ra, rõ ràng, là một câu hỏi rất quan trọng và thú vị, nói lên nhiều điều về hoạt động của ngân hàng trung ương nhắm mục tiêu lạm phát trong lĩnh vực này hơn là về bất kỳ triển khai khuôn khổ cụ thể nào.”
Bài viết của Bernanke-Blanchard ghi nhận mối nguy hiểm vốn có của các ngân hàng trung ương khi để lạm phát diễn ra quá lâu và tác động lên kỳ vọng về giá cả.
“Thời kỳ cao độ càng kéo dài, hiệu ứng bắt kịp càng mạnh và khả năng neo giữ kỳ vọng càng yếu, tác động của tình trạng thắt chặt thị trường lao động đối với lạm phát càng lớn, và rõ ràng là việc thắt chặt tiền tệ sẽ trở nên cần thiết để đưa lạm phát trở lại mức bình thường.” trích đẫn từ bài viết.
Tìm hiểu thêm về tình trạng lạm phát hiện tại ở Hoa Kỳ tại đây.
Bài: Hiếu Võ – Theo CNBC
