Nhiều người lo ngại năm 2023 sẽ là một năm suy thoái của nền kinh tế. Nhưng hóa ra đây lại là khoảng thời gian đem đến sự phục hồi đáng ngạc nhiên.
Nền kinh tế Mỹ dường như đang tận hưởng cú hạ cánh nhẹ nhàng mà nhiều người cho rằng gần như không thể xảy ra.
Lạm phát đã hạ nhiệt đáng kể, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể cắt giảm lãi suất ngay sau tháng 3.
Justin Wolfers, giáo sư tại Đại học Michigan, nói với CNN: “Bức tranh toàn cảnh của năm 2023 là chúng ta đã mắc kẹt trong việc hạ cánh”.
Wolfers lưu ý rằng nền kinh tế không chỉ phục hồi sau cuộc suy thoái nhanh nhất từ trước đến nay mà còn vượt qua cuộc chiến ở Ukraine, cú sốc giá dầu, rối loạn chính trị và vô số vấn đề khác.
“Tình trạng này dường như ít có khả năng xảy ra,” Wolfers nói về nền kinh tế. “Xét đến mức độ tồi tệ của những cú sốc, điều này có thể còn tồi tệ hơn rất nhiều.”
Nền kinh tế Mỹ vẫn phải đối mặt với những rủi ro và thách thức thực sự, từ cuộc chiến Israel-Hamas đến thị trường nhà ở giá rẻ nhất trong một thế hệ. Tuy nhiên, vẫn có những lý do hữu hình để lạc quan về nền kinh tế vào năm 2024, những động lực dễ nhận thấy hơn so với một năm trước.
Lạm phát hạ nhiệt
Nhiều người ở Phố Wall và Washington dự đoán lạm phát sẽ hạ nhiệt sau khi đạt mức cao nhất trong 4 thập kỷ vào tháng 6 năm 2022.
Nhưng ít người dự đoán được nó sẽ diễn ra nhanh đến mức nào. Giá tiêu dùng tăng 3,1% so với cùng kỳ trong tháng 11, giảm mạnh từ mức 9,1% vào tháng 6 năm 2022.
Nhà kinh tế học Ian Shepherdson gần đây đã viết trong một báo cáo rằng tốc độ hạ nhiệt lạm phát là “đáng chú ý”.
Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, nói với CNN rằng ông kỳ vọng lạm phát sẽ quay trở lại gần mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang vào cuối năm 2024.
Sau khi tăng vọt trên 5 USD một gallon vào năm 2022, giá xăng đã giảm đáng kể vào năm 2023. GasBuddy dự đoán giá xăng trung bình hàng năm ở Mỹ sẽ giảm trở lại vào năm 2024, cho phép người tiêu dùng chi tiêu ít hơn 32 tỷ USD cho nhiên liệu so với năm 2023.
Tuyên bố chiến thắng lạm phát
Lạm phát đã hạ nhiệt đến mức Fed đã phải tạm dừng các đợt tăng lãi suất quy mô lớn vốn có nguy cơ làm chệch hướng nền kinh tế và khiến các nhà đầu tư lo lắng.
Các quan chức Fed hiện thậm chí còn đang cân nhắc việc cắt giảm lãi suất vào năm 2024, một kết quả có thể được coi là lời tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến chống lạm phát.
Zandi cho biết ông đang lưu ý đến khả năng Fed sẽ cắt giảm lãi suất bốn lần vào năm 2024, có thể bắt đầu vào tháng Năm. Goldman Sachs đang đặt cược rằng Fed có thể bắt đầu thực hiện cắt giảm lãi suất vào tháng 3.
Việc cắt giảm lãi suất sẽ mang lại sự hỗ trợ cho Phố chính, giảm chi phí vay thế chấp, vay mua ô tô và duy trì số dư thẻ tín dụng. Lãi suất thế chấp đã giảm từ gần 8% trong tháng 10 xuống còn 6,6% vào cuối năm.
Năm bùng nổ của chứng khoán
Chứng khoán Mỹ kết thúc năm đầy thành công khi S&P 500 tăng điểm trong 9 tuần tính đến cuối năm – chuỗi tăng dài nhất kể từ năm 2004. Chỉ số Nasdaq tăng vọt 43%, suýt đánh mất năm tốt nhất trong hai thập kỷ.
Đúng là thị trường chứng khoán không phải là nền kinh tế. Đôi khi, điều gì tốt cho Phố Wall lại không tốt cho Phố chính và ngược lại.
Nhưng trong trường hợp này, sự phục hồi của thị trường chứng khoán phần lớn phản ánh sự lạc quan về nền kinh tế, lạm phát và niềm tin vào một cuộc hạ cánh nhẹ nhàng, đây là tin tốt cho Phố Wall và Phố chính.
Tỷ lệ sa thải ‘cực kỳ thấp’
Bất chấp việc Fed tăng lãi suất, tỷ lệ thất nghiệp chỉ ở mức 3,7%, gần mức thấp nhất trong nửa thế kỷ.
Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu, đại diện cho việc sa thải, vẫn ở mức thấp lịch sử, chỉ 218.000, một dấu hiệu cho thấy nhiều người sử dụng lao động không muốn sa thải những công nhân mà họ có.
Zandi nói: “Các yêu cầu bồi thường cực kỳ thấp. “Để chuông báo động vang lên, số yêu cầu bồi thường sẽ phải lên tới gần 300.000. Chúng ta còn một chặng đường dài mới đến được điều đó.”
Nếu xu hướng này kéo dài, nó sẽ hỗ trợ chi tiêu của người tiêu dùng – động lực chính của nền kinh tế Mỹ.
Zandi cho biết: “Miễn là tỷ lệ sa thải vẫn ở mức tương đối thấp thì nền kinh tế sẽ ổn. Chúng ta đang ở trong một chu kỳ kinh tế thuận lợi.”
Tiền lương vượt quá giá cả
Trong phần lớn quá trình phục hồi kinh tế sau Covid-19, giá cả đã tăng nhanh hơn tiền lương, có nghĩa là tiền lương thực tế, được điều chỉnh theo lạm phát, đã giảm.
Tuy nhiên, xu hướng này đã bắt đầu thay đổi gần đây, khi tiền lương bắt kịp với lạm phát.
Cả Zandi và Wolfers đều bày tỏ sự lạc quan rằng tăng trưởng tiền lương thực tế sẽ có đà vào năm 2024.
Zandi nói: “Khi thời gian trôi qua và lạm phát vẫn ở mức thấp, thu nhập sẽ bắt kịp và vượt qua lạm phát”. “Mọi người sẽ bắt đầu cảm thấy tốt hơn về mọi thứ.”
Rủi ro vẫn còn đó…
Tất nhiên, vài năm qua đã cho thấy những diễn biến bất ngờ như đại dịch Covid-19 hay chiến dịch tấn công của Nga vào lãnh thổ Ukraine có thể phá hỏng những dự báo lạc quan nhất như thế nào.
Có thể các sự kiện thiên nga đen khác sẽ xuất hiện, làm u ám bức tranh kinh tế năm 2024.
Wolfers nói: “Như chúng ta đã biết, mọi thứ trên đời đều tiềm ẩn rủi ro. Nguy cơ suy thoái vẫn hiện hữu.”
Zandi cho biết thứ đứng đầu trong danh sách lo ngại của ông là nguy cơ căng thẳng hơn nữa trong hệ thống tài chính như vụ ngân hàng phá sản vào đầu năm 2023.
Một mối quan tâm khác khiến cảnh tỉnh Zandi: cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Cuộc đua vào Nhà Trắng chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng bởi nền kinh tế. (Đó là vấn đề hàng đầu của cử tri). Nhưng điều ngược lại cũng có thể đúng.
Zandi dự đoán một cuộc tranh cử rất sít sao và cảnh báo một cuộc bầu cử tranh chấp có thể gây ra sự bất ổn kinh tế hoặc thậm chí bất ổn xã hội.
Ông nói: “Nếu đúng như vậy, điều đó có thể gây tổn hại rất lớn đến thị trường chứng khoán và nền kinh tế nói chung.”
Tuy nhiên, Wolfers vẫn hy vọng nền kinh tế Mỹ sẽ trở lại bình thường sau vài năm hoang mang.
“Giấc mơ thầm kín của mọi nhà kinh tế là hy vọng nền kinh tế sẽ trở nên nhàm chán. Tôi muốn một năm 2024 mà bạn không bao giờ muốn gọi cho tôi vì hầu hết các bạn đều có việc làm, cảm thấy thoải mái về thu nhập của họ và không có điều gì tồi tệ xảy ra,” ông nói. “Đó không phải là câu chuyện vì đại dịch, nhưng nó có thể là câu chuyện của năm tới.”
Bài: Hiếu Võ – Theo CNN
