Theo báo cáo mới nhất của PwC, Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng doanh số ô tô nhanh nhất trong nhóm thị trường ASEAN-6 vào nửa đầu năm 2026, khi xu hướng điện hóa, các mẫu xe dễ tiếp cận hơn và nhu cầu tiêu dùng phục hồi tiếp tục định hình lại thị trường ô tô của đất nước.
Ngày 24 tháng 9, PwC đã công bố báo cáo tổng quan về thị trường ô tô ASEAN-6 (ấn bản thứ 6), trong đó phân tích các khía cạnh về doanh số bán hàng, xu hướng điện hóa, cục diện cạnh tranh và năng lực sản xuất tại Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Philippines và Singapore.
Báo cáo cho thấy tăng trưởng của khu vực vẫn duy trì sự ổn định nhưng đang tập trung vào các thị trường chủ chốt. Trên toàn khối ASEAN-6, tổng sản lượng và doanh số toàn ngành đã tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước trong nửa đầu năm 2026, với mức tăng trưởng mạnh nhất được ghi nhận tại Việt Nam (31,1%). Phân tích khu vực cũng chỉ ra sự khác biệt ngày càng lớn giữa các thị trường, phản ánh sự chênh lệch về sức mua, thị hiếu người tiêu dùng, cơ sở hạ tầng, khung pháp lý và năng lực sản xuất ô tô nội địa.
Ông Mohammad Mudasser, Đối tác phụ trách mảng Giao dịch và Chuyển đổi tại PwC Việt Nam, nhận định: “Việt Nam không chỉ đang tăng trưởng nhanh mà còn đang thực sự trưởng thành. Vài năm trước, việc mua một chiếc xe điện được xem như một cách thể hiện cá tính. Giờ đây, đó là một lựa chọn thực tế, và điều này thay đổi hoàn toàn cục diện. Những người chiến thắng sẽ không phải là những đơn vị bán được nhiều xe nhất trong năm nay. Thay vào đó, họ sẽ là những đơn vị xây dựng được mạng lưới trạm sạc, các giải pháp tài chính và tạo dựng niềm tin trong dịch vụ hậu mãi để giữ chân khách hàng. Đó là công việc khó khăn hơn, nhưng lại là yếu tố thực sự quan trọng.”
Doanh số bán ô tô tại khu vực ASEAN-6 đạt khoảng 1,76 triệu xe trong nửa đầu năm 2026. Động lực tăng trưởng có sự khác biệt rõ rệt giữa các thị trường: Việt Nam dẫn đầu với mức tăng 31,1%, theo sau là Indonesia (15,9%) và Thái Lan (15,1%). Ngược lại, tốc độ tăng trưởng chậm hơn đáng kể tại Singapore (6,9%) và Malaysia (2,6%), trong khi thị trường Philippines ghi nhận mức sụt giảm 6,1%. Tại Việt Nam, tăng trưởng được thúc đẩy bởi đà phát triển mạnh mẽ của GDP, kéo theo mức tăng 83% về doanh số xe hybrid và tăng 23% về nhu cầu đối với xe nhập khẩu.
Sự khác biệt này củng cố nhận định rằng không thể tiếp cận ASEAN như một thị trường ô tô đồng nhất. Khả năng chi trả, thị hiếu sản phẩm, cơ sở hạ tầng, quy định pháp lý và hành vi người tiêu dùng đang tạo ra những lộ trình phát triển riêng biệt tại mỗi quốc gia. Do đó, các tham vọng cấp khu vực cần được chuyển hóa thành những chiến lược cụ thể cho từng thị trường về sản phẩm, giá cả, sản xuất, phân phối và dịch vụ hậu mãi.
Tại nhóm 6 nền kinh tế lớn nhất ASEAN (ASEAN-6), xe điện hóa – bao gồm xe thuần điện (BEV) và xe hybrid – chiếm 32% tổng doanh số bán xe trong nửa đầu năm 2026, tăng hơn gấp đôi so với mức 14% ghi nhận vào năm 2024. Tuy nhiên, tỷ lệ chấp nhận loại xe này vẫn chênh lệch lớn giữa các quốc gia trong khu vực, dao động từ 86% tại Singapore xuống còn 13% ở cả Malaysia và Philippines. Đồng thời, động lực tăng trưởng của thị trường đang dần chuyển dịch khỏi các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống.
Quá trình chuyển đổi tại Việt Nam không chỉ chịu ảnh hưởng bởi xe thuần điện mà còn bởi nhu cầu ngày càng tăng đối với xe hybrid. Doanh số xe hybrid đã tăng 83% trong sáu tháng đầu năm 2026, cho thấy vai trò của dòng xe này như một giải pháp công nghệ chuyển đổi thiết thực cho người tiêu dùng đang tìm kiếm khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn và chi phí vận hành thấp hơn.
Quá trình chuyển đổi tại Việt Nam cũng khác biệt so với nhiều thị trường khác trong khu vực ASEAN ở chỗ việc phổ cập xe điện vẫn tập trung vào một số ít tên tuổi. VinFast đã bàn giao khoảng 116.000 xe trong nửa đầu năm 2026 và chiếm khoảng 40% thị phần trong giai đoạn này. Điều này góp phần thúc đẩy việc sử dụng xe điện, nhưng cũng đồng nghĩa với việc giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường sẽ phụ thuộc vào sự tham gia mạnh mẽ hơn của các nhà sản xuất, công nghệ và mô hình kinh doanh đa dạng hơn.
Bối cảnh cạnh tranh đang thay đổi song hành cùng quá trình phổ cập xe điện. Trong phân khúc xe điện tại ASEAN-6, VinFast và các thương hiệu Trung Quốc đã vượt qua các nhà sản xuất truyền thống đến từ Nhật Bản, Mỹ, châu Âu và Hàn Quốc về doanh số bán hàng. Các thương hiệu Trung Quốc chiếm 47% doanh số xe điện toàn khu vực, trong khi VinFast đứng đầu danh sách các thương hiệu xe điện riêng lẻ, theo sau là BYD và Toyota.
Quá trình điện hóa đang định hình lại cục diện cạnh tranh trên thị trường ô tô Việt Nam. Sự tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026 được thúc đẩy bởi ba yếu tố chính: nhu cầu từ các đội xe thương mại (fleet), tốc độ phổ cập nhanh chóng của xe hybrid và sự xuất hiện của các mẫu xe có mức giá dễ tiếp cận hơn. Doanh số xe hybrid đã tăng 83%, trong khi nhu cầu đối với xe nhập khẩu tăng 23%. Các mẫu xe có giá cả phải chăng như VinFast VF3 và VF5 đã mở rộng phân khúc SUV phổ thông, đồng thời mẫu xe Limo Green – vốn hướng đến khách hàng doanh nghiệp vận tải – đã trở thành mẫu xe bán chạy nhất cả nước.
Trung Quốc cũng trở thành nguồn cung xe nhập khẩu lớn có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại Việt Nam xét về giá trị, phản ánh sự hiện diện ngày càng tăng của các thương hiệu và dòng xe mới. Việc Tesla thành lập pháp nhân tại Việt Nam vào tháng 9 năm 2026 cũng mang lại tín hiệu cạnh tranh mới, mặc dù hãng xe này vẫn chưa công bố kế hoạch mở bán hay kế hoạch hoạt động cụ thể.
Khi quy mô điện hóa gia tăng, giai đoạn cạnh tranh tiếp theo sẽ không chỉ phụ thuộc vào công nghệ và thông số kỹ thuật của xe. Khả năng tiếp cận trạm sạc, các giải pháp tài chính, bảo hiểm, dịch vụ hậu mãi, dịch vụ liên quan đến pin, tổng chi phí sở hữu và giá trị còn lại của xe đang dần trở thành một phần trong chính giá trị cốt lõi của sản phẩm.
Các thị trường trong khối ASEAN-6 đang chuyển dịch theo hướng này. Indonesia đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái pin xe điện hoàn chỉnh và đồng bộ vào giai đoạn 2027–2028, thu hút vốn đầu tư từ các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và các doanh nghiệp sản xuất pin hàng đầu. Tại Thái Lan, các quan hệ hợp tác đang kết nối xe điện với hệ thống điện mặt trời áp mái và giải pháp lưu trữ năng lượng tại các khu dân cư. Ở Việt Nam, hệ sinh thái của VinFast được cho là bao gồm khoảng 150.000 cổng sạc trên toàn quốc, trong khi các nhà cung cấp khác cũng đang đầu tư vào mạng lưới trạm sạc công suất cao.
Ông Mudasser nhận định: “Đối với ngành ô tô, cơ hội không chỉ đơn thuần nằm ở việc gia tăng số lượng đường sá hay trạm sạc. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào độ phủ sóng, tính tương thích, công suất lưới điện, độ tin cậy và tính khả thi về mặt kinh tế của dịch vụ sạc. Khi thị trường Việt Nam ngày càng trưởng thành, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những doanh nghiệp mang lại trải nghiệm sở hữu đáng tin cậy và thuận tiện, xuyên suốt các thương hiệu, địa điểm và toàn bộ vòng đời của xe”.
Tttbđt
