Tham vọng xây dựng đế chế robot hùng mạnh của Amazon vừa vấp phải một trở ngại lớn khi thương vụ trị giá 1,4 tỷ USD thâu tóm iRobot – nhà sản xuất robot hút bụi Roomba nổi tiếng – có nguy cơ bị Ủy ban châu Âu (EC) chặn đứng do lo ngại gây hại cho các đối thủ cùng ngành.
Thương vụ Amazon thâu tóm iRobot gặp khó khăn
Ảnh minh họa: Bloomberg
Trong cuộc họp kín hôm thứ Năm (18/01) với các quan chức của EC, gã khổng lồ thương mại điện tử được thông báo khả năng thỏa thuận bị bác bỏ là rất cao. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn cần được lãnh đạo chính trị của EU chính thức phê duyệt và hạn chót là ngày 14/02.
Amazon hiện vẫn im lặng nhưng thông tin từ Wall Street Journal về động thái dự kiến của EC đã khiến cổ phiếu iRobot rớt giá tới 47% trong phiên giao dịch sau giờ.
Bên cạnh rào cản từ châu Âu, thương vụ này cũng sẽ phải đối mặt với sự phản đối mạnh mẽ từ Hoa Kỳ. Theo các nguồn tin nội bộ, Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) đang soạn thảo một đơn kiện nhằm ngăn chặn việc mua lại. Tuy nhiên, 3 ủy viên của FTC vẫn chưa bỏ phiếu chính thức về việc phản đối cũng như chưa có cuộc họp cuối cùng với Amazon để bàn bạc về vụ kiện có thể xảy ra.
Amazon bị nghi lợi dụng vị thế thống lĩnh để ưu tiên sản phẩm của iRobot
Tháng trước, EC đã bày tỏ quan ngại rằng Amazon, với vị thế thống lĩnh thị trường bán lẻ trực tuyến, có thể ưu tiên sản phẩm của iRobot trên nền tảng của mình, gây bất lợi cho các đối thủ cạnh tranh. Giám đốc cạnh tranh lâm thời của EC, ông Didier Reynders, yêu cầu Amazon cam kết đối xử công bằng với tất cả sản phẩm robot hút bụi trên nền tảng của họ.
Tuy nhiên, thay vì nhượng bộ, gã khổng lồ thương mại điện tử này lại chọn con đường “ương ngạnh”, chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến pháp lý nhằm lật ngược quyết định của EC. Đây là thương vụ công nghệ lớn thứ hai bị EC chặn trong vài tháng gần đây, sau khi kế hoạch “nuốt chửng” Etraveli Group của Booking Holdings trị giá 1,6 tỷ euro trong tháng 9 cũng bị bác bỏ. Booking hiện đang kháng cáo quyết định này.
Quyết định “ngáng đường” thương vụ iRobot của EC phơi bày mối lo lắng về sự mâu thuẫn giữa mảng bán lẻ của Amazon và tham vọng xây dựng hệ sinh thái smarthome xoay quanh trợ lý giọng nói Alexa. Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) cũng bày tỏ lo ngại rằng thương vụ này sẽ trao cho Amazon quyền kiểm soát quá lớn đối với thị trường thiết bị smarthome và có thể vi phạm quyền riêng tư của người dùng bằng cách cho phép công ty truy cập dữ liệu về nhà của họ.
iRobot chịu ảnh hưởng lớn nếu thương vụ thất bại
Ảnh minh họa: Bloomberg
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng quyết định của EC chỉ là một “vết trầy xước” nhỏ không ảnh hưởng nhiều đối với Amazon. Bởi với tiềm lực dồi dào, họ hoàn toàn có thể tìm kiếm phương án thay thế. Trong một cuộc phỏng vấn, ông Gil Lauria thuộc D.A. Davidson & Co. nhận định: “Amazon vẫn có thể theo đuổi chiến lược kết nối nhà thông minh, ngay cả khi không có iRobot. Đây là một thương vụ nhỏ đối với một công ty lớn như Amazon”.
Tuy nhiên, đối với iRobot thì lại khác. Kể từ đỉnh điểm nhu cầu năm 2021 thời kỳ đại dịch, doanh số robot hút bụi của iRobot đã giảm gần một nửa do bị các nhà sản xuất giá rẻ cạnh tranh gay gắt. Giá cổ phiếu của công ty đã giảm liên tục trong nhiều tháng qua do lo ngại thương vụ thất bại. Năm ngoái, iRobot buộc phải vay 200 triệu USD và Amazon cũng đã giảm giá chào mua xuống khoảng 15%.
Quyết định của EC một lần nữa nêu bật sự khác biệt trong quan điểm giữa các cơ quan quản lý cạnh tranh trên thế giới. Trong khi EC “bật đèn đỏ”, cơ quan giám sát tương tự của Anh (CMA) đã chấp thuận thương vụ, cho rằng tác động lên thị trường cạnh tranh tại Anh là không đáng kể. CMA cũng từng đi ngược quan điểm với EC khi phê duyệt thương vụ Booking, nhưng sau đó thay đổi quyết định đối với thương vụ Microsoft-Activision.
Amazon với tham vọng thống trị thị trường smarthome
Năm 2022, thông tin Amazon thâu tóm iRobot rộ lên, hứa hẹn sẽ bồi đắp thêm mảnh ghép trong tham vọng thống trị thị trường smarthome đầy tiềm năng của gã khổng lồ thương mại điện tử. Bên cạnh việc tích hợp trợ lý giọng nói Alexa vào nhiều thiết bị, Amazon còn tung ra robot cá nhân mang tên Astro.
Trong thời gian đầu phát triển, Astro đã gặp khó khăn trong việc lập bản đồ và điều hướng những ngôi nhà có bố cục phức tạp hoặc khác thường, điều mà iRobot dày dạn kinh nghiệm với dòng robot hút bụi Roomba. Astro vẫn chỉ có sẵn cho những người mua nhận được lời mời sau hơn hai năm kể từ khi ra mắt và Amazon hiện có kế hoạch bán phiên bản bảo vệ an ninh cho các doanh nghiệp, theo Bloomberg đưa tin vào tháng 11.
Mặc dù không quá lớn so với tầm vóc của Amazon, thương vụ iRobot vẫn sẽ là thương vụ lớn thứ tư trong lịch sử công ty, chỉ sau các thương vụ mua lại Whole Foods Market, hãng phim MGM và dịch vụ chăm sóc sức khỏe One Medical.
Nhìn rộng hơn, theo Gil Lauria, môi trường M&A cho các công ty công nghệ lớn đang gặp nhiều khó khăn. “Hiện tại, các công ty công nghệ lớn rất khó để mua lại bất cứ gì. Và rào cản có thể còn cao hơn nữa. Đã hình thành một liên minh toàn cầu, hay chính xác hơn là xuyên Đại Tây Dương, nhằm ngăn chặn các công ty công nghệ mở rộng thông qua M&A, từ đó hạn chế cạnh tranh”.
Giang Nguyễn (Theo Bloomberg)
