Có rất nhiều điều bất cập đã được đem ra thảo luận tại hội nghị khí hậu COP28 ở Dubai với trọng điểm là tốc độ giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch chậm chạp để chống lại biến đổi khí hậu. Nhưng một điểm tích cực mà các đại biểu có thể chỉ ra là số lượng xe điện ngày càng tăng trên toàn thế giới đã kéo theo sự sụt giảm trong nhu cầu dầu mỏ.
Theo các chuyên gia trong ngành, doanh số bán xe điện ngày càng tăng trong những năm gần đây đã khiến các nhà dự báo đẩy nhanh dự đoán về thời điểm mức sử dụng dầu toàn cầu đạt đỉnh, vì trợ cấp chính phủ và công nghệ cải tiến đã giúp giảm giá thành xe điện đi đáng kể.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế có trụ sở tại Paris, một tổ chức gồm 29 quốc gia công nghiệp phát triển, dự kiến mức tiêu thụ dầu thế giới sẽ đạt đỉnh điểm vào cuối thập kỷ này ở mức 103 triệu thùng/ngày, sau khi thực hiện các điều chỉnh thường xuyên so với dự báo năm 2017 là gần 105 triệu thùng/ngày vào năm 2040.
Apostolos Petropoulos, một nhà xây dựng mô hình năng lượng tại IEA, cho biết: “Người thay đổi cuộc chơi chính là những chính sách hỗ trợ cho việc chuyển sang điện khí hóa, làm giảm đáng kể nhu cầu dầu từ lĩnh vực vận tải, vốn là động lực chính cho tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu”.
Gã khổng lồ dầu mỏ BP đã đẩy mạnh dự báo nhu cầu dầu đạt đỉnh điểm toàn cầu, trong khi chính phủ của cả Hoa Kỳ và Trung Quốc – hai nước sử dụng dầu lớn nhất thế giới – đã điều chỉnh lại dự báo tiêu thụ trong nước của họ.
Theo IEA, vận tải chiếm khoảng 60% nhu cầu dầu thế giới, trong đó riêng Mỹ chiếm khoảng 10%. Tỷ trọng đó sẽ giảm vì IEA dự đoán xe điện sẽ làm giảm khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày trong nhu cầu dầu thế giới vào năm 2030.
Theo IEA, doanh số bán xe điện toàn cầu hiện chiếm khoảng 13% tổng doanh số bán xe và có khả năng tăng lên khoảng 40% -45% thị trường vào cuối thập kỷ này. Đó là nhờ sự kết hợp giữa các tiêu chuẩn hiệu quả ngày càng nghiêm ngặt và các khoản trợ cấp do nhiều chính phủ trên thế giới đưa ra kể từ Thỏa thuận Paris năm 2015 nhằm duy trì sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C (2,7 độ F) so với nhiệt độ thời tiền công nghiệp.
Các biện pháp trợ cấp mới nhất bao gồm khoản tín dụng thuế trị giá 7.500 USD của Đạo luật Giảm lạm phát Hoa Kỳ khi mua xe điện mới, được thông qua vào năm ngoái và nhằm giúp bù đắp cho giá thành cao.
Mặc dù những con số đó rất lớn nhưng IEA cho biết doanh số bán xe điện sẽ cần phải cao hơn nữa – khoảng 70% thị trường vào năm 2030 – để duy trì mục tiêu của Thỏa thuận Paris về hạn chế sự nóng lên.
Nhưng liệu doanh số bán hàng có thể mở rộng những đỉnh cao đó hay không là điều không chắc chắn.
Các nhà sản xuất xe điện bao gồm General Motors, Ford và Stellantis trong những tuần gần đây đã trì hoãn hoặc hủy bỏ kế hoạch đẩy nhanh sản xuất trong bối cảnh chi phí lao động tăng cao và có dấu hiệu cho thấy lãi suất cao hơn đang làm chậm tốc độ tăng trưởng ở Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, về lâu dài, chi phí pin xe điện giảm khiến một số nhà nghiên cứu cảm thấy lạc quan.
Giá mua xe rẻ hơn tại Trung Quốc
Theo các chuyên gia trong ngành, tỷ lệ phổ biến xe điện trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều vào giá xe điện và quy mô hệ thống trạm sạc. Trung Quốc có lợi thế trong cả hai mặt này.
Theo công ty nghiên cứu JATO Dynamics của Anh, một chiếc xe điện ở Trung Quốc có giá trung bình khoảng 31.165 euro (33.964 USD) vào giữa năm 2023. JATO nhận thấy chiếc xe điện rẻ nhất ở Trung Quốc rẻ hơn 8% so với chiếc xe xăng rẻ nhất. Đó là nhờ các khoản trợ cấp lớn của chính phủ và nguồn đất hiếm sẵn có dồi dào, rất quan trọng trong sản xuất xe điện.
Xe điện chiếm khoảng 1/4 thị trường ở Trung Quốc và quốc gia này dự kiến sẽ dẫn đầu tăng trưởng toàn cầu.
Ngược lại, tại Hoa Kỳ, giá trung bình cho một chiếc xe điện là hơn 53.000 USD, theo công ty nghiên cứu ô tô Kelley Blue Book, cao hơn khoảng 5.000 USD so với một chiếc xe xăng.
Mỹ cũng thua xa Trung Quốc về tổng số trạm sạc công cộng. Một sách trắng do ngành tài trợ được Viện Điện khí hóa phát hành vào tháng 10 lưu ý rằng Hoa Kỳ có khoảng 52.000 trạm sạc công cộng, Châu Âu khoảng 400.000 và Trung Quốc khoảng 1,2 triệu.
Mặc dù vậy, theo IEA, xe điện dự kiến sẽ chiếm tới 50% lượng ô tô đăng ký mới ở Hoa Kỳ vào năm 2030, khi tài xế bị thu hút bởi công nghệ cải tiến, giá thành giảm và kỳ vọng tránh khỏi sự biến động của giá xăng.
Petropoulos của IEA cho biết: “Sự thay đổi về mặt chính trị có thể trì hoãn quá trình chuyển đổi”, đề cập đến mối lo ngại của một số nhà sản xuất xe điện rằng cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ vào năm tới có thể mở ra một loạt chính sách mới. “Nhưng dù sao đi nữa, quá trình chuyển đổi thực sự đang diễn ra.”
Bài: Hiếu Võ – Theo Reuters
