Ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam lên kế hoạch phát hành cổ phiếu trên các sàn chứng khoán ở Mỹ, nơi mà việc niêm yết quốc tế vốn từ lâu bị thống trị bởi các công ty khởi nghiệp Trung Quốc.
Hãng xe điện VinFast đã có bước đột phá mới khi niêm yết tại Hoa Kỳ vào tháng 8, thông qua việc sáp nhập với công ty mua lại mục đích đặc biệt được niêm yết tại Hoa Kỳ – Black Spade Acquisition.
Mặc dù không hẳn là IPO, nhưng việc niêm yết này đã sớm diễn ra sau khi kỳ lân công nghệ Việt Nam VNG nộp hồ sơ niêm yết trên Nasdaq. Các sản phẩm của VNG bao gồm trò chơi, công nghệ tài chính và nền tảng phát nhạc trực tuyến.
Johan Annell, đối tác của ARC Group có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết: “Những công ty tương tự như VinFast đã đưa quốc gia này lên bản đồ.”
Ông nói: “Nó gửi đi một thông điệp rằng “bất chấp việc kiểm soát vốn, điều mà tôi nghĩ là rào cản lớn đối với các công ty, họ vẫn có thể tiến hành IPO”.
VNG lưu ý trong bản cáo bạch rằng luật pháp tại Việt Nam cấm “nhà đầu tư nước ngoài” sở hữu hơn 49% số vốn dùng để thành lập một công ty địa phương hoạt động trong lĩnh vực trò chơi và một số lĩnh vực khác. Do đó, VNG là một phần của kế hoạch tái tổ chức, sử dụng công ty mẹ của Cayman Islands để niêm yết tại Hoa Kỳ, hồ sơ cho biết.
“Cấu trúc công ty của chúng tôi có những rủi ro đặc biệt, chưa được kiểm tra tại bất kỳ tòa án nào và có thể không được cơ quan quản lý Việt Nam cho phép,” trích lời từ hồ sơ.
Không rõ khi nào VNG sẽ tiến hành IPO. Tuy nhiên, các công ty tìm kiếm khách hàng IPO tiềm năng trước nhiều năm cho biết họ đang đàm phán với nhiều công ty hơn ở Việt Nam và khu vực lân cận.
Drew Bernstein, đồng chủ tịch công ty kế toán MarcumAsia, cho biết khi các công ty địa phương phát triển, “họ đang phát triển vượt xa khả năng cung cấp vốn mà các thị trường đó cần. Đây vẫn chỉ là giai đoạn đầu của trò chơi.”
Bernstein cho biết ông đã tham dự các hội nghị đầu tư ở Malaysia và Việt Nam vào cuối tháng 10, nơi nhiều người tham dự chính là những người mà ông đã gặp trong 10 đến 15 năm qua ở Trung Quốc và Mỹ
Kể từ sự sụp đổ của Didi vào mùa hè năm 2021, các quy định và thị trường IPO trầm lắng của Hoa Kỳ đã cản trở hầu hết các kế hoạch niêm yết của các doanh nghiệp Trung Quốc. Theo Renaissance Capital, chỉ có một trong số 20 công ty có trụ sở tại Trung Quốc niêm yết tại Mỹ trong năm nay huy động được hơn 50 triệu USD.
Công ty quan hệ nhà đầu tư, tư vấn thị trường vốn và quan hệ truyền thông tài chính The Blueshirt Group cũng đã làm việc với nhiều công ty Trung Quốc để niêm yết tại Mỹ.
Tuy nhiên, giám đốc điều hành của công ty, Gary Dvorchak, cho biết Blueshirt đã tổ chức một cuộc hội thảo vào tháng 4 với 20 đến 30 công ty có trụ sở tại Việt Nam về lộ trình IPO tại Hoa Kỳ. Ông nói, nhiều công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, chẳng hạn như dịch vụ thanh toán, trò chơi trực tuyến và thương mại điện tử.
“Ngược lại, phần còn lại của châu Á khá tĩnh lặng, không có đại diện đến từ Thái Lan, và chỉ một số ít ở Indonesia,” ông nói. “Vì vậy, sự hiện diện của các doanh nghiệp Việt Nam thực sự có ý nghĩa.”
Hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển
CNBC đã liên hệ với khoảng hai chục công ty khởi nghiệp có trụ sở chính hoặc văn phòng lớn tại Việt Nam để hỏi về kế hoạch IPO tại Mỹ của họ. Hầu hết những người trả lời đều cho biết việc niêm yết vẫn còn rất xa vời, nhưng ghi nhận sự tăng trưởng nhanh chóng của các công ty khởi nghiệp địa phương trong 15 năm qua.
“Vốn sẵn có cho các công ty khởi nghiệp Việt Nam đã tăng lên rất nhiều so với 10 năm trước”, ông Nguyễn Nguyên, Giám đốc điều hành của công ty khởi nghiệp fintech Trusting Social, có văn phòng trong khu vực bao gồm Singapore và Việt Nam, cho biết.
Ông cho biết thêm hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển đã thu hút nhiều người gốc Việt trở về quê hương, trong khi đà tăng trưởng kinh tế trong nước đã thúc đẩy sự phát triển quy mô thị trường cho doanh nghiệp trong nước.
Theo Ngân hàng Thế giới, tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam đã tăng 3,6 lần tính theo đầu người từ năm 2002 đến năm 2022, lên gần 3.700 USD.
ELSA, công ty sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ việc học tiếng Anh, có trụ sở tại Hoa Kỳ trong khi đồng sáng lập và CEO Vũ Vân đến từ Việt Nam. Cô cho biết nhờ sự thành công của công ty gọi xe Đông Nam Á Grab, ngày càng có nhiều công ty Việt Nam bắt đầu hướng tầm mắt ra khỏi thị trường trong nước.
Đối với ELSA, “khi chúng tôi thành lập công ty, khát vọng của chúng tôi luôn là một doanh nghiệp toàn cầu có dấu ấn toàn cầu,” Vân nói và cho biết thêm rằng “IPO tại Mỹ sẽ giúp chúng tôi tạo dấu ấn toàn cầu đó.”
Theo dữ liệu của Renaissance Capital tính đến ngày 29 tháng 11, trong số 103 đợt IPO của Hoa Kỳ trong năm nay, có 10 đợt đến từ các công ty có trụ sở tại Đông Nam Á – chủ yếu đến Singapore và Malaysia.
Công ty cho biết: “Thật bất thường khi thấy nhiều công ty châu Á khác ngoài Trung Quốc niêm yết quốc tế như vậy. Tuy nhiên, không một công ty nào trong số này có kích thước đáng kể.”
George Chan, lãnh đạo IPO toàn cầu tại EY, kỳ vọng “rất nhiều” công ty từ Đông Nam Á sẽ đạt đến giai đoạn IPO trong 12 đến 18 tháng tới và cũng có thể xem xét sàn giao dịch Hồng Kông.
Bernstein cho biết, xu hướng này không thay thế các đợt IPO của Trung Quốc tại Mỹ mà tạo ra những cơ hội mới. MarcumAsia đang mở rộng văn phòng tại Bắc Kinh, Thiên Tân, Quảng Châu và Thượng Hải, đồng thời mở văn phòng tại Hồng Kông vào mùa thu này.
Ông cho biết MarcumAsia đã mở văn phòng tại Singapore vào tháng 5 năm 2022 và hiện chưa có kế hoạch mở văn phòng khác ở Đông Nam Á. “Chưa có đủ giao dịch lớn được thực hiện ở các thị trường bên ngoài Trung Quốc để mang lại cho mọi người cảm giác an toàn rằng họ có thể hoàn thành giao dịch.”
Cuối cùng, thị trường IPO toàn cầu cần phải phục hồi trước khi bất kỳ công ty nào có thể thực hiện các kế hoạch nghiêm túc.
Bob McCooey, phó chủ tịch của Nasdaq, cho biết trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại vào mùa thu này: “Chắc chắn có một mạng lưới rất lớn các công ty từ Đông Nam Á đang hướng đến thị trường Hoa Kỳ”. Ông lưu ý rằng với điều kiện thị trường, nhiều công ty đang trì hoãn kế hoạch niêm yết sang nửa đầu năm tới.
Bài: Hiếu Võ – Theo CNBC
