Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) gần đây đang thử nghiệm công nghệ AI tạo sinh nhằm giảm bớt thời gian thực hiện các tác vụ cơ bản, từ soạn thảo các cuộc họp giao ban và tóm tắt dữ liệu ngân hàng đến viết mã phần mềm và dịch tài liệu.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Ảnh: Bloomberg.
“Tại sao không sử dụng trí tuệ nhân tạo cho ngân hàng trung ương?”
Động thái của ECB diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng trung ương thận trọng khai thác những tiến bộ mới nhất của AI, bao gồm các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT. Mặc dù đã bắt đầu ứng dụng AI trong công việc, vẫn còn một chặng đường dài phía trước cho đến khi AI được tin cậy để hỗ trợ thiết lập lãi suất và các chính sách tiền tệ khác.
Trong khi nhiều công ty tư nhân đã nắm bắt công nghệ mới AI kể từ khi nó xuất hiện vào năm ngoái và đạt được lợi thế cạnh tranh, thì các ngân hàng trung ương lại thận trọng hơn do lo ngại về độ tin cậy, rủi ro pháp lý và tính minh bạch. Tuy nhiên, Giám đốc dịch vụ mới của ECB – Myriam Moufakkir lại có suy nghĩ khác. “Từ chơi cờ đến lái máy bay không người lái – máy móc đã trở nên thông minh hơn nhiều trong nhiều lĩnh vực. Vậy tại sao không sử dụng trí tuệ nhân tạo cho ngân hàng trung ương?”, Moufakkir nói.
Được đào tạo trên các tập dữ liệu lớn gồm văn bản không được gắn nhãn, AI tạo sinh có khả năng thực hiện cuộc trò chuyện giống con người và tạo ra nội dung độc đáo. Infinity Team (nhóm vô cực) – một đơn vị của ECB – đã đưa ra chín thử nghiệm về AI tạo sinh. Các lĩnh vực được ECB chọn để thử nghiệm AI tạo sinh bao gồm tạo bản thảo đầu tiên của cuộc họp, tóm tắt các cuộc họp, soạn thảo mã phần mềm, cải thiện ngôn ngữ giao tiếp chính thức, dịch tài liệu và sản xuất bản tin.
“Hộp đen AI chỉ đưa ra giá trị hạn chế do không có cái nhìn sâu sắc”
Các chữ cái AI (Trí tuệ nhân tạo) được đặt trên bo mạch chủ máy tính. Ảnh: Reuters.
Bà Moufakkir cho biết ECB rất thận trọng khi sử dụng AI và những rủi ro mà nó gây ra. Đồng thời, ngân hàng này cũng cân nhắc các câu hỏi chính trong lĩnh vực bảo mật dữ liệu, các ràng buộc pháp lý và cân nhắc về đạo đức, chẳng hạn như tính công bằng, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Một mối quan ngại đối với các quan chức ngân hàng trung ương và các cơ quan giám sát ngân hàng là liệu AI có bị coi là một “hộp đen” không minh bạch trong cách nó đưa ra kết luận và điều này sẽ khiến các quyết định dựa trên nghiên cứu của AI khó được bảo vệ nếu phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Lisa Cook, thành viên Hội đồng Thống đốc Fed đánh giá, “Hộp đen AI sẽ chỉ đưa ra những giá trị hạn chế do nó không thể nhìn nhận sâu sắc trong khi quyết định. Là một nhà hoạch định chính sách, tôi sẽ nghi ngờ các dự báo do mô hình tạo ra nếu chúng không được đi kèm với lời giải thích hợp lý về các yếu tố thúc đẩy đằng sau”.
ECB đã sử dụng AI trong một số lĩnh vực, bao gồm cấu trúc thông tin về giá theo thời gian thực mà nó theo dõi trên hàng nghìn sản phẩm và phân loại dữ liệu mà nó thu thập từ hàng triệu nguồn. Đây là những công việc tốn thời gian và tương đối nhàm chán nhưng có thể được thực hiện nhanh hơn và hiệu quả hơn bằng máy tính.
“Nên đón nhận thay đổi hơn là chống đối những điều không thể”
Ngân hàng trung ương cũng đang sử dụng khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong Athena, hệ thống CNTT giám sát ngân hàng, để quét số lượng lớn tài liệu – bao gồm các bài báo, tài liệu ngân hàng và đánh giá giám sát. Giờ đây, người giám sát có thể đối chiếu các loại văn bản này trong vòng vài giây và nắm bắt thông tin liên quan nhanh hơn, thay vì mất thời gian tìm kiếm như trước.
Carlos Bowles, phó chủ tịch liên minh Ipso đại diện cho nhân viên ECB, ủng hộ động thái khai thác AI tạo sinh và cho rằng AI khó có thể thay thế con người. “Với tư cách đại diện cho nhân viên, tôi cho rằng đón nhận những thay đổi về công nghệ và tận dụng chúng sẽ tốt hơn là cố gắng chống lại điều dù sao cũng không thể tránh khỏi”, ông nói.
Hiện các quan chức ECB đang hợp tác chặt chẽ với các ngân hàng trung ương lớn khác để khám phá AI, bao gồm Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed), Ngân hàng Anh (BoE) và Cơ quan Tiền tệ Singapore.
Giang Nguyễn (Theo Financial Times)
