Hôm thứ Năm (24/8), nhà máy điện hạt nhân Fukushima (Nhật Bản) bắt đầu xả nước nhiễm phóng xạ đã qua xử lý ra Thái Bình Dương bất chấp các cuộc biểu tình ở trong nước và sự phản đối từ các nước lân cận. Sau thông tin này, một số quốc gia đã ngừng nhập khẩu hải sản từ Nhật. Do đó, giá cả hải sản tại Nhật Bản biến động, ảnh hưởng lớn đến kế sinh nhai của ngư dân.
Trung Quốc dừng nhập hải sản từ Nhật Bản
Ảnh chụp tại một chợ hải sản ở Bắc Kinh, Trung Quốc (Ảnh: The Straits Times)
Các nhà chức trách Nhật Bản cho biết nước thải sau khi xử lý và pha loãng đã an toàn hơn mức tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu nên không tác động nhiều đến môi trường. Hôm thứ Sáu (25/8), nhà máy Fukushima cũng cho biết các mẫu nước biển đầu tiên được thu thập sau khi xả thải có mức độ phóng xạ thấp hơn đáng kể so với mức cho phép hợp pháp.
Một lượng nước thải tại nhà máy được tái chế làm chất làm mát sau khi xử lý và phần còn lại được trữ trong khoảng 1.000 bể chứa, chứa tới 98% công suất, tương đương 1,37 triệu tấn. Theo công ty điện lực Tokyo TEPCO, quá trình xả thải sẽ kéo dài 30 năm hoặc cho đến khi nhà máy ngừng hoạt động. Điều này đồng nghĩa với việc ngành thủy sản nơi này sẽ có một tương lai đầy khó khăn.
Để đáp trả lại hành động xả thải “ích kỷ và vô trách nhiệm” của Nhật Bản, Trung Quốc ngay lập tức cấm nhập khẩu thủy sản từ nước này, làm tăng thêm lo ngại trong cộng đồng thủy sản và các doanh nghiệp liên quan. Không chỉ có Trung Quốc, nhiều người Hàn Quốc cũng đã biểu tình phản đối việc xả thải của Nhật.
Ngành nhà hàng ở Hồng Kông phải định hình lại chuỗi cung ứng
Một cửa hàng sushi tại Hồng Kông, Trung Quốc (Ảnh: Asia Times)
Các nhà hàng ở Hồng Kông (Trung Quốc) đang định hình lại chuỗi cung ứng hải sản sau khi chính phủ cấm nhập hàng từ các vùng của Nhật Bản. Theo đó, Hồng Kông sẽ không mua hải sản từ 10 quận của Nhật Bản, bao gồm cả Tokyo. Những người vi phạm lệnh cấm có thể bị phạt tới một năm tù.
Tại đặc khu Hồng Kông, kinh doanh hải sản Nhật Bản là một ngành kinh tế lớn. Năm ngoái, Hồng Kông là nhà nhập khẩu hải sản Nhật Bản lớn thứ hai với tổng tiền mua hàng khoảng 75,5 tỷ yên (520 triệu USD), chỉ xếp sau Trung Quốc đại lục với số tiền mua hàng là 87,1 tỷ yên (594,2 triệu USD).
Việc chính phủ cấm nhập khẩu hải sản là một vấn đề đau đầu đối với ngành nhà hàng tại Hồng Kông. Vốn vẫn đang chịu ảnh hưởng từ các lệnh hạn chế do đại dịch và tình trạng thiếu nhân công, nhiều nhà hàng lại chịu thêm nỗi lo lắng về chi phí nhập khẩu tăng cao và khả năng chậm trễ trong việc cung cấp nguồn nguyên liệu cho món sushi, sashimi và một số món ăn khác sử dụng nguyên liệu từ Nhật Bản.
Ngoài việc phải chịu chi phí nhập khẩu gấp đôi, các nhà hàng còn phải cắt giảm thực đơn do bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm. Nhưng ngay cả khi được nhập khẩu từ những tỉnh không bị cấm của Nhật, thực phẩm vẫn phải trải qua quá trình kiểm tra chất phóng xạ. Quy trình này sẽ ảnh hưởng đến độ tươi ngon của nguyên liệu.
Ngành thủy sản và danh tiếng hải sản Nhật bị ảnh hưởng
Bên ngoài chợ cá Onahama tại Fukushima, Nhật Bản (Ảnh: Japan Times)
Hideaki Igari – một thương nhân tại cảng cá Numanouchi cho biết, giá một loài cá bơn cỡ lớn đặc trưng của Fukushima có tên là Joban-mono, đã giảm hơn 10% trong phiên chợ sáng thứ Sáu (25/8). Cụ thể, giá cá bơn đã giảm từ mức thông thường khoảng 24 USD/2,2 pound (xấp xỉ 1 kg) xuống còn khoảng 20 USD. Giá một số loại cá bơn cỡ trung bình tăng nhưng có lẽ là do sản lượng đánh bắt hạn chế. Giá những loại cả khác đều giảm so với bình thường.
Ngư dân Nhật Bản lo ngại việc xả thải sẽ gây tổn hại nhiều đến danh tiếng hải sản đến từ Fukushima. Hiện tại, sản lượng đánh bắt của Fukushima chỉ bằng khoảng 1/5 so với mức trước thảm họa hồi năm 2011 do số lượng ngư dân giảm và quy mô đánh bắt giảm.
Chính phủ Nhật đã phân bổ 80 tỷ yên (550 triệu USD) để hỗ trợ nghề đánh bắt cá và chế biến hải sản, đồng thời vực dậy danh tiếng bằng cách tài trợ cho các chiến dịch quảng bá cá Joban-mono và hải sản của Fukushima. TEPCO cũng hứa sẽ giải quyết các yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh tiếng và những bên bị tổn thất do lệnh cấm nhập khẩu của Trung Quốc.
Giang Nguyễn (Tổng hợp)
