Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang đưa ra một thông điệp: Nhịp độ chậm và ổn định sẽ không đem lại chiến thắng trong cuộc chiến chống lạm phát.
“Nếu chúng ta không tăng lãi suất ngay bây giờ, mọi người có thể sẽ bị mắc kẹt lâu hơn với lạm phát,” Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey cho biết sau khi bất ngờ tăng lãi suất thêm nửa điểm phần trăm vào thứ Năm tuần trước.
Mặc dù lạm phát đang chậm lại ở nhiều quốc gia sau hơn một năm tăng lãi suất, nhưng nó vẫn ở trên mức 2% mà nhiều ngân hàng trung ương đang nhắm tới.
Tăng lãi suất là công cụ chính mà các ngân hàng trung ương có để giảm lạm phát. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra rằng sẽ cần ít nhất 12 tháng để các động thái từ những ngân hàng này thực sự được cảm nhận một cách rõ rệt trong nền kinh tế.
Đó là lý do tại sao Cục Dự trữ Liên bang tạm dừng tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 6 sau 10 lần tăng lãi suất liên tiếp kể từ tháng 3 năm ngoái. Tuy nhiên, nhiều quan chức Fed đang báo hiệu lãi suất có thể tăng trở lại vào tháng tới vì họ không muốn có nguy cơ mất kiểm soát lạm phát nếu họ không hành động ngay bây giờ.
Giai đoạn hiện nay đang đóng một vai trò quan trọng
Các ngân hàng trung ương đã tỏ ra tinh tế trong nỗ lực cân bằng. Trong một thời gian, dường như họ có thể tăng lãi suất mà không gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế. Nhưng bây giờ thời gian đang dần bắt kịp. Và với lạm phát vẫn cao hơn mức họ mong muốn, rủi ro của việc làm quá nhiều để giảm lạm phát cũng ngang bằng với việc làm không đủ.
Christine Lagarde, chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu, gần đây đã ví việc tăng lãi suất giống như một chuyến bay.
“Khi mới bắt đầu, máy bay cần tăng độ cao và tốc độ,” bà ấy nói trong một bài phát biểu hồi đầu tháng này. “Nhưng khi nó tiến gần hơn đến độ cao mục tiêu, nó có thể giảm gia tốc và duy trì tốc độ bay một cách ổn định. Máy bay chỉ cần bay lên đủ cao để đến đích, chứ không phải vượt quá ngưỡng cần thiết.”
Bà Lagarde cho biết hai tuần trước khi ECB tăng lãi suất thêm 1/4 điểm phần trăm: “Chiếc máy bay vẫn đang bay lên – và nó sẽ tiếp tục bay cho đến khi chúng ta có đủ tốc độ để lướt nhẹ và hạ cánh xuống đích”. Giá tiêu dùng tại 20 quốc gia sử dụng đồng euro tăng 6,1% trong tháng 5, giảm từ mức 7% của một tháng trước đó, dấu hiệu tốt cho thấy lạm phát đang dần hạ nhiệt.
Một cách khác để giải thích phép loại suy của Lagarde là nếu máy bay không leo đủ cao đến độ cao hành trình an toàn thì nó có thể gặp phải nhiễu động quá mức khiến nó không thể đạt được ngưỡng mục tiêu lạm phát 2%.
Đó chính xác là điều khiến các ngân hàng trung ương lo lắng.
Lạm phát đang ngày một ít co dãn hơn
Một trong những lý do khiến các ngân hàng trung ương phải vật lộn để giảm lạm phát là do một số bộ phận của nền kinh tế không phản ứng với việc tăng lãi suất. Chẳng hạn, ở Mỹ, giá dịch vụ không bao gồm năng lượng tăng 6,6% so với năm ngoái, theo dữ liệu từ Chỉ số giá tiêu dùng tháng 5. Và giá cả năm ngoái đã tăng 5,2% so với năm 2021, điều đó cho thấy lạm phát đang trở nên trầm trọng hơn.
Các ngân hàng trung ương sẽ khó kiềm chế lạm phát hơn khi nó liên tục giữ ở mức cao. Nhưng việc này không phải là không có cách. Vấn đề chỉ là họ sẵn sàng gây ra bao nhiêu thiệt hại cho nền kinh tế thông qua việc tăng lãi suất để đưa lạm phát về mức mong muốn.
Michael Bordo, giáo sư kinh tế và giám đốc Trung tâm Lịch sử Tiền tệ và Tài chính tại Đại học Rutgers, cho biết việc mất quá nhiều thời gian để đưa ra quyết định đó sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Ông nói với CNN: “Họ càng chờ đợi lâu, thì càng cần phải thắt chặt hơn để giảm lạm phát. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát, nếu không được giải quyết, có thể trở nên khó khăn hơn đối với các ngân hàng trung ương muốn kiểm soát nó thông qua tăng lãi suất.”
Bài: Hiếu Võ – Theo CNN
